Thái Nguyên chủ động chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi trong xu hướng già hóa dân số
Già hóa dân số không còn là câu chuyện của tương lai mà đang hiện hữu rõ nét trong đời sống xã hội. Khi tuổi thọ ngày càng được nâng lên, số lượng người cao tuổi tăng nhanh cũng đồng nghĩa với những yêu cầu mới về chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và bảo đảm an sinh xã hội. Đối với Thái Nguyên, nơi người cao tuổi hiện chiếm gần 16% dân số, thích ứng với già hóa dân số không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà còn là chiến lược phát triển bền vững của cả hệ thống chính trị.
Người cao tuổi tỉnh Thái Nguyên tích cực tham gia các sự kiện văn hóa, thể thao của tỉnh (Ảnh: Người cao tuổi tham gia Đại hội Thể dục Thể thao lần thứ Nhất năm 2026 phường Quan Triều)Chủ động trước nhịp già hóa dân số
Những năm gần đây, cùng với xu hướng chung của cả nước, tốc độ già hóa dân số trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên diễn ra khá nhanh. Đến năm 2026, toàn tỉnh có trên 272.000 người cao tuổi, chiếm khoảng 15,67% dân số. Con số này phản ánh một thực tế: Thái Nguyên đang bước vào giai đoạn chuyển đổi cơ cấu dân số với những yêu cầu mới trong công tác chăm sóc sức khỏe và bảo đảm chất lượng sống cho người cao tuổi.
Nếu như trước đây, chính sách đối với người cao tuổi chủ yếu tập trung vào trợ cấp, chăm sóc khi tuổi già thì hiện nay, yêu cầu đặt ra là xây dựng hệ thống chăm sóc tích hợp, liên tục, từ dự phòng bệnh tật, quản lý sức khỏe, điều trị các bệnh mạn tính đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn. Thực tế tại Thái Nguyên cho thấy, người cao tuổi không chỉ là đối tượng cần được chăm sóc mà còn là nguồn lực quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội.
Toàn tỉnh hiện có 1.566 người cao tuổi là chủ doanh nghiệp, chủ trang trại; 2.041 người đạt danh hiệu làm kinh tế giỏi các cấp. Không chỉ đóng góp cho phát triển kinh tế, hơn 12.500 người cao tuổi đang tham gia xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở, đảm nhiệm nhiều vị trí như bí thư chi bộ, trưởng xóm, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận và lãnh đạo các đoàn thể. Hàng nghìn người có trình độ chuyên môn cao tiếp tục tham gia giảng dạy, nghiên cứu khoa học, khám chữa bệnh, sáng tác văn học nghệ thuật. Hàng chục nghìn người tích cực tham gia khuyến học, xây dựng đời sống văn hóa, giữ gìn an ninh trật tự và hòa giải ở cơ sở. Những con số ấy cho thấy người cao tuổi không chỉ là đối tượng hưởng chính sách mà còn là lực lượng quan trọng góp phần phát triển cộng đồng, đúng với tinh thần "Tuổi cao - Gương sáng".
Đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy trao Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng cho các đảng viên phường Phan Đình PhùngChuyển mạnh từ điều trị sang chăm sóc toàn diện
Cùng với sự gia tăng số lượng người cao tuổi thì các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch, xương khớp, sa sút trí tuệ... ngày càng phổ biến, đòi hỏi việc chăm sóc phải được thực hiện thường xuyên, liên tục ngay tại cộng đồng. Xác định chăm lo sức khỏe người cao tuổi là nhiệm vụ lâu dài, Thái Nguyên đã tập trung đầu tư, củng cố mạng lưới y tế cơ sở, mở rộng quản lý sức khỏe toàn dân, nâng cao chất lượng khám chữa bệnh và quản lý các bệnh không lây nhiễm. Đến nay, hơn 160.000 người cao tuổi trên địa bàn tỉnh đã được khám sức khỏe miễn phí, đạt gần 60% tổng số người cao tuổi. Đây không chỉ là những con số về tỷ lệ bao phủ mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy chăm sóc sức khỏe từ "chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe", phát hiện sớm nguy cơ bệnh tật để điều trị kịp thời, hạn chế biến chứng.
Song song với đó, các chính sách trợ giúp xã hội tiếp tục được thực hiện đầy đủ, đúng đối tượng. Hiện có hơn 32.000 người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội hằng tháng, góp phần bảo đảm đời sống, nhất là đối với người cao tuổi cô đơn, không nơi nương tựa hoặc có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Bên cạnh sự vào cuộc của ngành Y tế, các cấp Hội Người cao tuổi trong tỉnh tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong công tác chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò người cao tuổi. Các phong trào văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, dưỡng sinh, câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau... được duy trì, giúp người cao tuổi sống vui, sống khỏe, sống có ích, đồng thời giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế tình trạng cô đơn ở tuổi già.
Người cao tuổi xã Cường Lợi được khám bệnh tại Trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi
Xây dựng hệ thống chăm sóc thích ứng với xã hội già hóa
Dự báo đến năm 2035, nước ta sẽ kết thúc thời kỳ cơ cấu dân số vàng và chính thức bước vào giai đoạn dân số già. Thái Nguyên cũng không nằm ngoài xu hướng đó khi tỷ lệ người từ 60 tuổi trở lên ngày càng tăng. Điều này đặt ra yêu cầu phải chủ động chuẩn bị từ sớm, từ xa thay vì chờ đến khi áp lực dân số già trở nên quá lớn mới tìm giải pháp.
Ngày 10/6/2026, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 1778/QĐ-UBND về triển khai Chiến lược quốc gia về người cao tuổi trên địa bàn tỉnh. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm xây dựng hệ thống chính sách đối với người cao tuổi theo hướng toàn diện, hiện đại, bao trùm và bền vững. Theo đó, tỉnh đặt mục tiêu không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người cao tuổi; tạo điều kiện để người cao tuổi tiếp cận đầy đủ các dịch vụ xã hội cơ bản, đặc biệt là dịch vụ y tế, phục hồi chức năng, chăm sóc dài hạn và trợ giúp xã hội. Trong đó, nhóm người cao tuổi thuộc hộ nghèo, cận nghèo, có hoàn cảnh khó khăn và sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn được ưu tiên hỗ trợ. Đáng chú ý, chiến lược không chỉ tập trung vào việc chăm sóc mà còn hướng tới phát huy trí tuệ, kinh nghiệm và vai trò của người cao tuổi trong phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời huy động sự tham gia của toàn xã hội vào hệ thống chăm sóc người cao tuổi.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, ngành y tế được xác định giữ vai trò nòng cốt. Các bệnh viện đa khoa trong tỉnh đang từng bước thành lập khoa Lão khoa nhằm đáp ứng nhu cầu khám, điều trị chuyên sâu cho người cao tuổi. Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh các bệnh lý tuổi già ngày càng đa dạng, đòi hỏi đội ngũ chuyên môn và phương pháp điều trị riêng. Cùng với đó, tỉnh khuyến khích huy động nguồn lực xã hội để phát triển các trung tâm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, cơ sở dưỡng lão và các dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp.
Một trong những điểm mới trong chiến lược thích ứng với già hóa dân số của Thái Nguyên là phát triển mô hình chăm sóc người cao tuổi ngay tại cộng đồng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các bệnh viện hoặc cơ sở điều dưỡng tập trung, người cao tuổi sẽ được chăm sóc ngay tại nơi sinh sống với sự phối hợp giữa gia đình, y tế cơ sở và các tổ chức xã hội. Mô hình này không chỉ giúp giảm tải cho hệ thống y tế mà còn tạo điều kiện để người cao tuổi được sống trong môi trường quen thuộc, gần gũi với người thân, qua đó nâng cao chất lượng cuộc sống.
Người cao tuổi xã Phong Quang bền bỉ giữ nghề thêu trang phục dân tộcTrong bối cảnh già hóa dân số là xu thế không thể đảo ngược, việc chuẩn bị sớm một hệ thống chăm sóc tích hợp, lấy người cao tuổi làm trung tâm sẽ giúp Thái Nguyên chủ động thích ứng với những thay đổi về cơ cấu dân số. Quan trọng hơn, đó còn là cách để mỗi người cao tuổi không chỉ được sống lâu hơn mà còn sống khỏe mạnh hơn, hạnh phúc hơn và tiếp tục cống hiến cho cộng đồng.
Già hóa dân số là thách thức, nhưng cũng là phép thử đối với chất lượng phát triển của một địa phương. Những bước đi mà Thái Nguyên đang triển khai hôm nay không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu trước mắt mà còn đặt nền móng cho một xã hội nhân văn, nơi người cao tuổi được chăm sóc bằng cả chính sách, hệ thống y tế và sự sẻ chia của cộng đồng. Khi đó, tuổi già sẽ không còn là gánh nặng, mà trở thành một giai đoạn sống an vui, khỏe mạnh và tiếp tục lan tỏa những giá trị quý báu cho gia đình và xã hội.