Na rải vụ cho chất lượng quả to đều, mẫu mã đẹp và ngon, ngọt đậm, kéo dài thời gian thu hoạch nên người dân có thể chủ động bố trí nguồn lực chăm sóc, bón phân và thụ phấn. Nhờ đó, thu nhập của người dân ổn định hơn.
Dự án “Ứng dụng khoa học kỹ thuật thâm canh cây na rải vụ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” tại 2 xã La Hiên và Phú Thượng, huyện Võ Nhai. (Trong ảnh: Chủ tịch Hội nông dân xã La Hiên thăm và kiểm tra mô hình thâm canh cây na rải vụ tại xóm Hiên Minh)
Dự án Khoa học và Công nghệ cấp tỉnh “Ứng dụng khoa học kỹ thuật thâm canh cây na rải vụ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên” được Trung tâm Khuyến nông Thái Nguyên triển khai thực hiện trong 3 năm (từ tháng 10/2021 - 10/2024) tại 2 xã La Hiên và Phú Thượng (Võ Nhai) với quy mô 3 ha. Mục tiêu của Dự án là ứng dụng khoa học kỹ thuật xây dựng thành công mô hình thâm canh cây na rải vụ chất lượng cao, kéo dài thời gian thu hoạch trong năm nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Theo đó, năm thứ nhất mô hình áp dụng các biện pháp kỹ thuật đốn, tỉa rải vụ luôn trên những cây đủ điều kiện, còn lại tiến hành chăm sóc phục hồi cây; năm thứ hai và thứ ba tiếp tục thực hiện toàn bộ các biện pháp rải vụ na.
Đến nay, Dự án đã cho thấy hiệu quả và thành công bước đầu. Mặc dù tăng chi phí vật tư để thâm canh cây na rải vụ, nhưng năng suất và giá bán bình quân đều cao hơn hẳn so với cách trồng thông thường; chất lượng cũng như mẫu mã đều đẹp và ngon, ngọt đậm.
Chị Triệu Thị Luyến, xóm Hiên Minh, xã La Hiên (Võ Nhai) chăm sóc na rải vụ
Chị Triệu Thị Luyến, ở xóm Hiên Minh, xã La Hiên (Võ Nhai), cho biết: “Gia đình tôi trồng na từ nhiều năm nay, với diện tích trên 10 sào (0,36 ha). Để trồng na rải vụ, chúng tôi được hướng dẫn đốn những cành trên cao để tạo tán thấp. Ban đầu tôi khá lo lắng bởi có nhiều cây phải cắt tới 1/3 chiều cao. Tuy nhiên, đến nay thấy cây na phát triển tốt nên tôi rất mừng, tiếp tục làm theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật. Đó là, muốn làm na rải vụ, người trồng phải căn cứ vào thời gian thu hoạch chính vụ để cắt tỉa cành hợp lý, sao cho na trái vụ chín vào cuối tháng 10 đến đầu tháng 12. Thông thường bà con sẽ cắt tỉa mầm trên thân để kích thích ra hoa, còn giữ mầm ngoài tán nuôi quả”.
Với gần 1 ha đất đồi, gia đình ông Kiều Thượng Chất ở xóm Phượng Hoàng, xã Phú Thượng, trồng được gần 400 cây na, cho sản lượng gần 6 tấn/năm. Sau khi thí điểm thành công, từ năm 2022, ông Kiều Thượng Chất chuyển toàn bộ diện tích trồng na theo hình thức rải vụ. Thay vì thu hoạch tập trung vào tháng 8 và 9, ông áp dụng các biện pháp kỹ thuật rải vụ cho thu hoạch quả suốt từ tháng 8 đến tận đầu tháng 12. Với cách làm này, cây na không chỉ ra quả làm nhiều đợt mà còn cho năng suất cao hơn hẳn, với na sớm khoảng 2 tấn, chính vụ khoảng 2 tấn và hơn 3 tấn na trái vụ. Ông Chất thông tin: “Vào chính vụ, na bán với giá bán trung bình 30 - 40 nghìn đồng/kg. Tuy nhiên, nhờ trồng na rải vụ, đến khoảng tháng 12 gia đình tôi được thu hoạch thêm lứa nữa, giá bán đạt từ 70 - 80 nghìn đồng/kg”.
Gia đình ông Kiều Thượng Chất, xóm Phượng Hoàng, xã Phú Thượng, trồng được gần 400 cây na và áp dụng các biện pháp kỹ thuật theo hình thức rải vụ
Ông Chất chia sẻ kinh nghiệm: Để có thể trồng na rải vụ, cành cây yêu cầu phải già, tán tương đối thưa để nắng có thể lọt vào làm nảy chồi trong thân cây. Tận dụng đặc tính tái sinh mạnh của cây na, người dân có thể cắt chồi cũ để cây mọc ra những chồi mới có hoa, sau đó thụ phấn cho hoa để tạo thành quả na vụ muộn. Điều quan trọng nhất khi thâm canh na rải vụ là phải chủ động nước tưới; tỉa thưa tán để tạo điều kiện cho nắng chiếu vào quả. Nhờ làm na rải vụ, mỗi năm gia đình tôi thu về khoảng 250 triệu đồng sau khi trừ chi phí, tăng gần 40% so với canh tác theo cách thông thường.
Ông Trần Hữu Cường, Phó Chủ tịch UBND xã Phú Thượng (Võ Nhai) thông tin: Trên địa bàn xã có hơn 10 hộ dân được hỗ trợ triển khai dự án Ứng dụng khoa học kỹ thuật thâm canh cây na rải vụ tại các xóm Mỏ Gà, Phượng Hoàng, Đồng Mới với tổng diện tích khoảng 5 ha, trong đó có 1,5 ha được hỗ trợ bởi Trung tâm Khuyến nông tỉnh. Dự án đã thành công bước đầu khi mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn; giúp bà con thay đổi nhận thức trong canh tác, tạo ra sản phẩm nông chất lượng cao, an toàn theo hướng hữu cơ, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.