Trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, biết bao người con ưu tú đã không tiếc máu xương, anh dũng chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Hàng triệu người đã ngã xuống, nhiều người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường mà chưa kịp trở về với tên tuổi của mình. Dù chiến tranh đã lùi xa, vẫn còn hàng trăm nghìn ngôi mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính, nhiều gia đình vẫn mòn mỏi chờ ngày tìm được người thân.
Các đồng chí lãnh đạo tỉnh Thái Nguyên và Quân khu 1 dành phút mặc niệm tưởng nhớ các Anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Yên TrạchVới đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Chiến dịch 500 ngày đêm) được phát động trên phạm vi cả nước, triển khai từ ngày 15/3/2026 đến ngày 27/7/2027. Đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, thể hiện trách nhiệm và sự tri ân sâu sắc đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hy sinh vì độc lập dân tộc.
Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm, tỉnh Thái Nguyên huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị với quyết tâm cao, từng bước trả lại danh tính cho những người con ưu tú đang yên nghỉ trên quê hương cách mạng.
Toàn tỉnh có 941 phần mộ chưa rõ thông tin, phân bố tại 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường. (Ảnh: Nghĩa trang Liệt sĩ Đu - Động Đạt có 23 mộ liệt sĩ chưa xác định được thông tin cần lấy mẫu)Là địa bàn có vị trí chiến lược quan trọng trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Thái Nguyên từng là nơi đứng chân của nhiều cơ quan, đơn vị quân đội, đồng thời là hậu phương lớn chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến. Sau chiến tranh, trên địa bàn tỉnh hiện có 82 nghĩa trang liệt sĩ với 5.112 phần mộ. Qua rà soát, còn 1.547 ngôi mộ chưa có thông tin, trong đó 606 phần mộ đã được lấy mẫu giám định, còn 941 phần mộ chưa rõ thông tin chưa được lấy mẫu, phân bố tại 49 nghĩa trang thuộc 29 xã, phường.
Các lực lượng thực hiện việc khai quật mộ liệt sĩ chưa có thông tin tại Nghĩa trang Liệt sĩ xã Yên TrạchĐể triển khai Chiến dịch 500 ngày đêm, xã Yên Trạch được lựa chọn là địa phương làm điểm. Theo ông Triệu Văn Sơn, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Trạch, trên địa bàn hiện có 129 ngôi mộ chưa xác định được danh tính. Địa phương đã hoàn thành việc rà soát, lập sơ đồ, xây dựng phương án, thành lập hai tổ công tác phối hợp chặt chẽ với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh. Mặc dù thời tiết nắng nóng, các lực lượng vẫn khẩn trương chuẩn bị cơ sở vật chất, phân công nhiệm vụ cụ thể, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để nhân dân và thân nhân liệt sĩ hiểu rõ ý nghĩa cũng như quy trình thực hiện.
Không chỉ cấp ủy, chính quyền địa phương, đông đảo cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang cũng tích cực tham gia nhiệm vụ đầy ý nghĩa này. Chiến sĩ dân quân tự vệ Đoàn Đức Thảo chia sẻ: “Được trực tiếp tham gia cất bốc hài cốt liệt sĩ là niềm vinh dự và tự hào. Dù thời tiết mùa hè khắc nghiệt, tôi cùng đồng đội luôn nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ với tất cả lòng thành kính đối với các Anh hùng liệt sĩ”. Cùng chung cảm xúc đó, chiến sĩ dân quân tự vệ Nguyễn Văn Hào coi việc tham gia cất bốc, lấy mẫu hài cốt liệt sĩ là trách nhiệm thiêng liêng của tuổi trẻ đối với thế hệ cha anh đã hy sinh vì Tổ quốc.
Tổ công tác tuân thủ nghiêm ngặt quy trình lấy mẫu, bảo đảm tính khoa học, chính xác và trang nghiêm tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ba BểTheo Đại tá Trần Viết Năng, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy Quân sự tỉnh, Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh, ngay sau khi Chiến dịch 500 ngày đêm được phát động, Đảng ủy Quân sự tỉnh đã tham mưu Tỉnh ủy thành lập Ban Chỉ đạo và xác định đây là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Với quyết tâm cao nhất, cả hệ thống chính trị được huy động triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, hoàn thành lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn toàn tỉnh trong tháng 9 năm 2026.
Sau đợt triển khai điểm tại xã Yên Trạch, toàn bộ quy trình từ khai quật, lấy mẫu đến hoàn trả phần mộ theo đúng nghi thức tâm linh đã được tổ chức rút kinh nghiệm nghiêm túc, bảo đảm thống nhất trước khi triển khai đồng loạt tại các nghĩa trang còn lại trên địa bàn tỉnh.
Công tác giám định ADN giữ vai trò đặc biệt quan trọng và đòi hỏi quy trình kỹ thuật hết sức nghiêm ngặtĐể xác định danh tính các liệt sĩ, công tác giám định ADN giữ vai trò đặc biệt quan trọng và đòi hỏi quy trình kỹ thuật hết sức nghiêm ngặt. Theo lãnh đạo Trung tâm Pháp y (Sở Y tế), Thái Nguyên là một trong số ít địa phương có đủ điều kiện về cơ sở vật chất và đội ngũ giám định viên ADN được đào tạo chuyên sâu để thực hiện việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ. Sau khi được bàn giao, mẫu hài cốt được bảo quản và xử lý tại khu vực xét nghiệm chuyên dụng, bảo đảm tuyệt đối tránh nhiễm chéo ADN của người sống. Mỗi mẫu được xử lý riêng biệt trong hệ thống phòng áp lực âm, áp lực dương cùng hệ thống lọc không khí đạt tiêu chuẩn, sau đó đối chiếu với cơ sở dữ liệu ADN do lực lượng Công an quản lý. Chính yêu cầu nghiêm ngặt về kỹ thuật khiến việc lấy và xử lý mẫu phải thực hiện theo từng trường hợp, mỗi thời điểm chỉ tiến hành một mẫu để bảo đảm độ chính xác cao nhất.
Mỗi phần mộ được lấy mẫu hôm nay là thêm một hy vọng được thắp lên cho những gia đình đã nhiều năm mong ngóng tin người thân. Chiến dịch 500 ngày đêm không chỉ là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng mà còn là hành trình của lòng biết ơn, trách nhiệm và nghĩa tình. Với quyết tâm của cả hệ thống chính trị cùng sự chung sức của các lực lượng, Thái Nguyên đang nỗ lực từng ngày để đưa các Anh hùng liệt sĩ trở về với tên tuổi của mình, góp phần xoa dịu nỗi đau chiến tranh và tiếp nối đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.