Với phương châm “Địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, việc phân cấp, phân quyền đã giúp các địa phương trên địa bàn tỉnh chủ động hơn trong xử lý công việc, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Những nỗ lực này đang góp phần quan trọng vào việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đưa chính quyền đến gần dân hơn, sát cơ sở hơn.
Phân cấp, phân quyền - tăng trách nhiệm cho cơ sở
Thực tiễn triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thời gian qua cho thấy, cùng với tinh gọn bộ máy, chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền đã thực sự tạo ra một không gian chủ động mới cho địa phương. Khi thẩm quyền được giao rõ ràng, trách nhiệm được xác lập cụ thể, đã góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.
Một trong những thay đổi rõ nét là việc phân định thẩm quyền của từng cấp, từng cơ quan và người đứng đầu. Khi quyền hạn đi liền với trách nhiệm, cán bộ không còn tâm lý trông chờ, phụ thuộc, mà chủ động xử lý công việc theo đúng quy định. Nhờ đó, tiến độ giải quyết công việc được cải thiện, kỷ luật, kỷ cương hành chính từng bước được củng cố.
Đồng chí Hà Văn Dương, Bí thư Đảng ủy phường Phan Đình Phùng cho biết: Việc phân cấp, phân quyền đã giúp cấp ủy, chính quyền cơ sở chủ động hơn trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Nhiều công việc trước đây phải xin ý kiến nhiều cấp thì nay được giải quyết ngay tại địa phương, bảo đảm kịp thời, đúng quy định. Khi được trao quyền, trách nhiệm của người đứng đầu cũng lớn hơn, vì vậy mỗi cán bộ phải chủ động hơn và chịu trách nhiệm với công việc của mình.
Người dân thực hiện các thủ tục hành chính về đất đai tại Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Tích LươngTại cấp xã, những việc từng được xem là “khó” nay đã trở thành nhiệm vụ thường xuyên của cơ sở. Trong các lĩnh vực được phân cấp, lĩnh vực đất đai được xem là một trong những lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm và đòi hỏi tính chính xác cao. Trước đây, nhiều thủ tục liên quan đến cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất được thực hiện ở cấp huyện, người dân, nhất là ở các địa bàn xa, thường phải đi lại nhiều lần, mất nhiều thời gian và chi phí. Từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, những nhiệm vụ này đã được giao trực tiếp cho cấp cơ sở. UBND cấp xã được trao quyền cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, xác định lại diện tích đất ở, ghi giá đất trong các quyết định giao đất, cho thuê đất hoặc chuyển mục đích sử dụng đất theo quy định. Đây là những nhiệm vụ khó, đòi hỏi sự thận trọng, chính xác và trách nhiệm cao. Tuy nhiên, khi được giao quyền, nhiều địa phương đã nhanh chóng tiếp cận, tổ chức thực hiện bài bản, từng bước tạo dựng niềm tin cho người dân.
Ông Nguyễn Văn Hùng, người dân phường Tích Lương vừa hoàn tất thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho biết, hiện nay việc làm giấy tờ đất đai được thực hiện ngay tại phường, cán bộ hướng dẫn cụ thể, hồ sơ xử lý nhanh hơn. Người dân chúng tôi thấy thuận tiện hơn nhiều khi công việc được giải quyết ngay tại địa phương.
Không chỉ trong lĩnh vực đất đai, việc phân cấp, phân quyền còn tạo ra những chuyển biến rõ rệt trong nhiều lĩnh vực khác như công tác cán bộ, giải quyết chế độ chính sách và thực hiện thủ tục hành chính, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Phát huy sức mạnh từ cơ sở
Một trong những lĩnh vực thể hiện rõ hiệu quả của việc phân cấp, ủy quyền là công tác tổ chức xây dựng Đảng và quản lý cán bộ. Khi thẩm quyền được giao cụ thể, các địa phương chủ động hơn trong sắp xếp, bố trí nhân sự, thực hiện chế độ, chính sách và đánh giá cán bộ theo hướng thực chất, khách quan.
Tại nhiều địa phương, việc điều động, biệt phái công chức, viên chức; xét nâng bậc lương, nâng phụ cấp; giải quyết chế độ nghỉ hưu đúng tuổi… đã được thực hiện ngay tại cơ sở, bảo đảm kịp thời và sát với thực tiễn. Qua đó, công tác quản lý cán bộ từng bước đi vào nền nếp, trách nhiệm của tập thể lãnh đạo và người đứng đầu được xác định rõ ràng hơn.
UBND phường Linh Sơn trao quyết định về công tác cán bộ thuộc thẩm quyềnĐối với khối chính quyền, nhiều nhiệm vụ trong các lĩnh vực quản lý nhà nước đã được phân cấp, ủy quyền cho chính quyền cấp xã. Theo các quyết định phân cấp, UBND cấp xã được phân cấp thực hiện 24 nhiệm vụ; Chủ tịch UBND cấp xã được phân cấp thực hiện 12 nhiệm vụ. Tổng số nhiệm vụ được cấp tỉnh ủy quyền cho thủ trưởng các sở, ngành, UBND cấp xã và Chủ tịch UBND cấp xã là 155 nhiệm vụ.
Hầu hết các nhiệm vụ được phân cấp, ủy quyền đều bảo đảm tính khả thi, phù hợp với năng lực thực tế của địa phương, đồng thời gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và kiểm soát quyền lực. Đây là yếu tố quan trọng giúp quá trình phân cấp, phân quyền được triển khai đồng bộ, đúng định hướng, không làm giảm vai trò lãnh đạo của cấp trên mà ngược lại còn nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của cấp dưới.
Đồng chí Lê Thanh Sơn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Điềm Thụy cho rằng, khi được phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền cơ sở cũng lớn hơn. Điều này đòi hỏi địa phương phải chủ động hơn trong quản lý, đào tạo và sử dụng cán bộ. Đây cũng là cơ hội để nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Một trong những kết quả rõ nét nhất của việc phân cấp, phân quyền là chất lượng phục vụ người dân được nâng lên. Khi nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại cơ sở, người dân không phải đi xa, không phải chờ đợi qua nhiều khâu trung gian như trước. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ trong từng trường hợp cụ thể, nhưng lại tạo ra sự chuyển biến lớn trong cách nhìn và niềm tin của người dân đối với chính quyền.
Bên cạnh những kết quả tích cực, việc triển khai phân cấp, phân quyền vẫn còn một số khó khăn, nhất là khi thực hiện sáp nhập nên địa bàn rộng, khối lượng công việc tăng, trong khi đội ngũ cán bộ ở cơ sở còn thiếu. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tăng cường hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, nhằm bảo đảm việc phân cấp, phân quyền được thực hiện hiệu quả, bền vững.
Thực tiễn triển khai tại Thái Nguyên cho thấy, phân cấp, phân quyền không chỉ là sự điều chỉnh về thẩm quyền quản lý, mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong tư duy điều hành và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ ở cơ sở. Khi quyền hạn được giao rõ ràng, cơ chế vận hành minh bạch và trách nhiệm được ràng buộc cụ thể, cấp ủy chính quyền cấp cơ sở thực sự trở thành nơi giải quyết công việc cho dân một cách nhanh chóng, hiệu quả. Đó cũng chính là thước đo rõ nhất cho hiệu quả của cải cách bộ máy hướng tới mục tiêu phục vụ người dân được tốt hơn, doanh nghiệp được hỗ trợ kịp thời hơn và niềm tin của xã hội đối với chính quyền ngày càng được củng cố.