Giữa nhiều sản phẩm trà mang thương hiệu Thái Nguyên, Ngọc Xuân Trà của Hợp tác xã Hương Vân Trà được định vị từ chính những yếu tố làm nên thương hiệu trà Tân Cương: Nguyên liệu, kỹ thuật chế biến và kinh nghiệm của người làm trà. Từ những búp chè đầu vụ đến quá trình sao, vò và hoàn thiện sản phẩm, mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiểm soát chặt chẽ để giữ được chất lượng ổn định. Việc Ngọc Xuân Trà được công nhận OCOP 5 sao cấp quốc gia vì thế không chỉ là một danh hiệu, mà còn cho thấy sản phẩm đã từng bước đáp ứng những yêu cầu cao hơn về chất lượng, quy trình và khả năng cạnh tranh trên thị trường.
Từ tình yêu với cây chè Tân Cương, chị Nguyễn Thị Hương Vân (áo dài xanh) cùng các thành viên HTX Hương Vân Trà từng bước chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng tầm giá trị trà Thái NguyênChắt mùa xuân vào từng búp chè Tân Cương
Với một sản phẩm trà, 5 sao không chỉ được nhìn từ chất lượng trong chén trà. Đằng sau đó là yêu cầu về vùng nguyên liệu, tiêu chuẩn sản xuất, kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, sở hữu trí tuệ và khả năng phát triển thị trường. Hợp tác xã (HTX) Hương Vân Trà đã từng bước chuẩn hóa quy trình và hệ thống quản lý chất lượng để đáp ứng những yêu cầu đó. Nhưng nếu chỉ có tiêu chuẩn, Ngọc Xuân Trà sẽ chưa đủ để tạo dấu ấn. Điều giữ người uống lại vẫn là hương, vị và cảm xúc.
Trong câu chuyện sản phẩm, Ngọc Xuân Trà bắt đầu từ mùa xuân Tân Cương, khi những búp chè đầu tiên hé mở, xanh non và tinh khiết. Tên gọi gợi hình ảnh những “viên ngọc” của mùa mới, đồng thời cũng là triết lý lựa chọn nguyên liệu: Những búp chè non của vụ xuân, thời điểm hương vị hài hòa, mềm mại và giàu sức sống.
Tân Cương từ lâu được nhắc đến như vùng “Đệ nhất danh trà”. Sương sớm, nắng vừa, đêm mát, độ chênh nhiệt ngày - đêm cùng nền đất giàu khoáng và nguồn nước từ khu vực Sông Công, hồ Núi Cốc tạo nên điều kiện sinh trưởng đặc trưng cho cây chè. Cây không lớn vội; búp chè tích hương, tích vị chậm rãi trước khi bước vào một hành trình khác trong tay người làm chè.
Những búp chè làm nên Ngọc Xuân Trà được hái thủ công vào buổi sớm, khi sương còn đọng trên lá. Sau thu hái là chuỗi công đoạn sao, vò, làm hương được thực hiện cẩn trọng để giữ màu nước trong, hương thanh và vị êm. Khi pha, nước trà có sắc vàng xanh; hương cốm non hiện lên rõ nhưng không gắt; vị chát nhẹ ở đầu lưỡi rồi chuyển dần sang hậu ngọt sâu, kéo dài.
Sản phẩm Ngọc Xuân Trà là một trong ba sản phẩm của Thái Nguyên được xếp hạng OCOP 5 sao quốc gia năm 2025Tâm huyết của người giữ nghề
Đằng sau sản phẩm là chị Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc HTX Hương Vân Trà. Từ một người làm trà thủ công, chị đi dần đến cách tổ chức sản xuất bài bản hơn: Đầu tư nhà xưởng, chuẩn hóa vùng nguyên liệu, hoàn thiện hệ thống quản lý chất lượng, ứng dụng công nghệ trong truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu.
Với người làm trà, máy móc có thể hỗ trợ nhưng không thể thay thế hoàn toàn sự tinh tế của đôi tay, đôi mắt và kinh nghiệm. Độ non của búp, thời điểm hái, nhiệt trong chảo sao, độ săn của cánh chè hay lúc dừng lửa đều cần sự cảm nhận chính xác. Một mẻ chè ngon không chỉ do đúng công thức, nó còn là kết quả của sự tập trung, kiên nhẫn và hiểu nguyên liệu. OCOP 5 sao, vì vậy, là sự ghi nhận cho cả chất lượng sản phẩm lẫn cách người làm trà thay đổi tư duy. Tình yêu nghề thôi chưa đủ, muốn đi xa còn phải biết chuẩn hóa, quản trị và giữ ổn định chất lượng.
Và có lẽ, đây cũng là điều đáng nói nhất trong hành trình của Ngọc Xuân Trà. Người làm chè không lựa chọn giữa truyền thống và hiện đại. Họ tìm cách để hai điều ấy đi cùng nhau. Đó là kinh nghiệm của những người đã quen nhìn màu lá, ngửi hương chè, cảm nhận nhiệt bằng đôi tay được đặt bên cạnh những tiêu chuẩn về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và quản trị sản xuất. Khi đó, truyền thống không còn chỉ là câu chuyện để kể; truyền thống trở thành giá trị có thể đo đếm, bảo vệ và đưa ra thị trường.
Giá trị đẹp nhất của Ngọc Xuân Trà không chỉ nằm ở một danh hiệu, mà còn ở hành trình đưa một sản phẩm địa phương bước lên chuẩn quốc gia mà vẫn giữ được câu chuyện rất riêng của đất chè Thái NguyênGiữ hương xưa, mở đường mới
Khi nước nóng chạm vào cánh trà, những cánh khô dần mở ra, màu nước chuyển trong xanh, hương cốm non nhẹ nhàng lan lên. Đó là khoảnh khắc đơn giản, nhưng cũng là lúc dễ hiểu nhất vì sao người làm chè có thể dành nhiều năm cho một sản phẩm. Bởi cuối cùng, mọi quy trình, tiêu chuẩn hay hạng sao đều phải trở về với chén trà trước mặt người uống. OCOP 5 sao quốc gia mở ra cho Ngọc Xuân Trà Hương Vân cơ hội tiếp cận những thị trường có yêu cầu cao hơn, đồng thời đặt ra trách nhiệm giữ chất lượng, giữ câu chuyện và sự tử tế trong từng mẻ trà.
Từ búp chè non được hái giữa sương sớm Tân Cương đến một sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia là một quãng đường dài. Trên quãng đường ấy có đất, có nước, có khí hậu, có kinh nghiệm của vùng chè và quan trọng hơn cả là tâm huyết của người làm nghề. Theo chị Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc HTX Hương Vân Trà sẽ tiếp tục duy trì chất lượng theo tiêu chuẩn 5 sao, nâng cao giá trị sản phẩm, phát triển thị trường theo hướng bền vững và gắn sản phẩm trà với văn hóa, trải nghiệm để gia tăng giá trị cho trà Việt.
Đó cũng là hướng đi phù hợp với Ngọc Xuân Trà - đây không chỉ là nông sản, nó gắn với cách pha, cách mời, nhịp trò chuyện bên ấm nước và hình ảnh Thái Nguyên trong tâm trí du khách. Khi câu chuyện ấy được kể tốt hơn, chén trà có thể trở thành một sản phẩm văn hóa có bản sắc.