Đổi mới tuyên truyền, mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện

Đối với nhiều lao động tự do, bảo đảm cuộc sống khi về già là vấn đề cần được tính toán từ sớm. Không có việc làm ổn định, không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc, thu nhập của nhóm lao động này thường phụ thuộc vào công việc và biến động theo từng thời điểm. Vì vậy, việc dành một phần thu nhập hiện tại để tích lũy cho tương lai không phải lúc nào cũng dễ dàng. Trong bối cảnh đó, BHXH tự nguyện là một lựa chọn giúp người dân chủ động chuẩn bị cho tuổi già, hướng tới hưởng lương hưu khi đáp ứng đủ điều kiện theo quy định.

Cán bộ BHXH tỉnh tuyên truyền, đưa ứng dụng VssID - BHXH số và dịch vụ công trực tuyến đến với người dân

Tại Thái Nguyên, công tác phát triển người tham gia BHXH tự nguyện đang được triển khai theo hướng sát cơ sở, chú trọng nhu cầu và khả năng thực tế của từng nhóm đối tượng. Thay vì chỉ phổ biến chính sách theo hình thức truyền thống, cơ quan BHXH tăng cường tư vấn, đối thoại trực tiếp, cử cán bộ đến từng địa bàn để giải thích chính sách, tháo gỡ những băn khoăn liên quan đến mức đóng, phương thức đóng và quyền lợi được hưởng.

Bà Nguyễn Thị Lai, ở phường Phan Đình Phùng, đã tham gia BHXH tự nguyện hơn 8 năm. Theo bà, thời gian đầu, việc dành một phần thu nhập để đóng BHXH đòi hỏi phải cân đối với các khoản chi tiêu của gia đình. Tuy nhiên, khi hiểu rõ hơn về chính sách và quyền lợi lâu dài, bà xác định đây là khoản tích lũy cần thiết cho tuổi già. “Tham gia BHXH tự nguyện đòi hỏi phải duy trì trong thời gian dài nên ngay từ đầu tôi đã phải tính toán sao cho phù hợp với thu nhập của gia đình. Khi được cán bộ BHXH hướng dẫn cụ thể, tôi hiểu rằng mình có thể lựa chọn phương thức đóng phù hợp với khả năng. Quan trọng hơn là duy trì đều đặn để tạo thành khoản tích lũy cho sau này”, bà Lai chia sẻ.

Từ thực tế triển khai tại cơ sở, việc giúp người dân hiểu đúng và đầy đủ về chính sách được xác định là khâu quan trọng để mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện. Tại BHXH cơ sở Bắc Kạn, đơn vị phối hợp với UBND các xã, phường tổ chức hội nghị tuyên truyền, tư vấn, đối thoại; đồng thời cử cán bộ trực tiếp xuống địa bàn gặp gỡ, trao đổi và giải đáp những vấn đề người dân quan tâm.

Ông Ma Thế Đoàn, Giám đốc BHXH cơ sở Bắc Kạn cho biết, khó khăn lớn nhất đối với lao động tự do là thu nhập thường xuyên biến động, khiến việc duy trì khoản đóng định kỳ không phải lúc nào cũng thuận lợi. Vì vậy, nội dung tuyên truyền cần đi vào những vấn đề thiết thực, giúp người dân hiểu rõ các phương án tham gia và lựa chọn mức đóng phù hợp với điều kiện kinh tế. “Chúng tôi xác định không thể chỉ cung cấp thông tin một chiều mà cần trao đổi cụ thể với từng nhóm người dân. Khi hiểu rõ mình được đóng như thế nào, có thể lựa chọn phương thức nào và sau này được hưởng những quyền lợi gì, người dân sẽ chủ động hơn trong việc cân đối thu nhập để tham gia. Đây cũng là cơ sở để việc vận động phát triển người tham gia đi vào thực chất hơn”, ông Đoàn cho biết.

Cán bộ BHXH cơ sở Võ Nhai tuyên truyền, tư vấn về BHXH tự nguyện cho người dân trên địa bàn xã

Cách làm này càng có ý nghĩa tại những địa bàn vùng cao, nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số và đời sống người dân còn nhiều khó khăn. Qua các buổi tuyên truyền, người dân được trực tiếp tìm hiểu về mức đóng, thời gian tham gia, điều kiện hưởng chế độ và chính sách hỗ trợ của Nhà nước, địa phương. Những nội dung liên quan đến hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân tộc thiểu số thường trú trên địa bàn tỉnh được giải thích cụ thể, giúp người dân có thêm cơ sở cân nhắc, lựa chọn.

Bà Trần Thị Ly, Phó Chủ tịch UBND xã Võ Nhai cho biết, với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số, nội dung tuyên truyền phải dễ hiểu, sát điều kiện thực tế và chú trọng giải đáp những băn khoăn của người dân. Theo bà Ly: “Khi người dân nắm được mức đóng, quyền lợi cũng như phần hỗ trợ mà mình có thể được hưởng, họ sẽ có thêm cơ sở để cân nhắc và lựa chọn. Chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan BHXH và các đoàn thể để đưa thông tin đến từng nhóm dân cư, nhất là những người chưa tham gia. Việc tuyên truyền cần được thực hiện thường xuyên để người dân có thời gian tìm hiểu và chủ động tham gia khi điều kiện cho phép”.

Hiện nay, toàn tỉnh đã xây dựng 11 điểm truyền thông cộng đồng, tổ chức 72 hội nghị tuyên truyền, tư vấn, đối thoại trực tiếp về chính sách BHXH tự nguyện và bảo hiểm y tế hộ gia đình, thu hút trên 3.000 lượt người tham dự. Qua đó, hoạt động truyền thông từng bước đi vào chiều sâu, tạo điều kiện để cơ quan BHXH nắm bắt những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn, điều chỉnh nội dung tư vấn phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Tăng hỗ trợ mức đóng, tạo điều kiện duy trì lâu dài

Bên cạnh đổi mới công tác tuyên truyền, Thái Nguyên cũng chú trọng hoàn thiện các chính sách hỗ trợ nhằm tạo điều kiện để người dân tham gia và duy trì BHXH tự nguyện. Đây được xem là giải pháp quan trọng, nhất là đối với những người có thu nhập thấp hoặc chưa ổn định. Một trong những chính sách mới đáng chú ý là Nghị quyết số 77/2026/NQ-HĐND ngày 13/8/2026 của HĐND tỉnh quy định chính sách hỗ trợ thêm kinh phí đóng BHXH tự nguyện giai đoạn 2026 - 2030.

Theo quy định, ngân sách tỉnh hỗ trợ thêm 20% mức đóng đối với người tham gia thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và người dân tộc thiểu số. Khoản hỗ trợ được thực hiện hằng tháng theo thời gian thực tế đóng BHXH, áp dụng từ ngày 1/9/2026 đến hết ngày 31/12/2030.

Chị Lộc Thị Hiền, dân tộc Tày, trú tại xóm Khuân Nhà, xã Kim Phượng vui mừng tham gia BHXH tự nguyện khi được hưởng chính sách tăng thêm mức đóng của UBND tỉnh Thái Nguyên

Việc địa phương dành thêm nguồn lực hỗ trợ góp phần giảm áp lực tài chính trước mắt đối với những nhóm có điều kiện kinh tế khó khăn; đồng thời tạo điều kiện để người dân duy trì tham gia trong thời gian dài. Đây là yếu tố có ý nghĩa thiết thực đối với lao động tự do, người có thu nhập thấp hoặc thường xuyên biến động, bởi quyết định tham gia BHXH tự nguyện không chỉ phụ thuộc vào nhận thức mà còn gắn chặt với khả năng cân đối chi tiêu của mỗi gia đình.

Do đó, cùng với vận động người dân tham gia mới, ngành BHXH chú trọng hướng dẫn lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp; giúp người dân hiểu rõ nguyên tắc đóng - hưởng và chủ động xây dựng kế hoạch tài chính. Khi chính sách được giải thích đầy đủ, các phương án tham gia phù hợp được hướng dẫn cụ thể và nguồn hỗ trợ được triển khai kịp thời, khả năng duy trì tham gia sẽ có thêm điều kiện thuận lợi.

Theo thống kê của BHXH tỉnh, tháng 5/2026, toàn tỉnh có gần 73.000 người tham gia BHXH tự nguyện. Đến giữa tháng 9/2026, con số này tăng lên 76.534 người, đạt 99,26% kế hoạch năm 2026. Kết quả trên phản ánh nỗ lực của ngành BHXH cùng chính quyền địa phương và các tổ chức đoàn thể trong việc đổi mới tuyên truyền, mở rộng tiếp cận chính sách và hỗ trợ người dân tham gia.

Ông Nguyễn Hữu Công, Phó Giám đốc BHXH tỉnh cho biết, thời gian tới, ngành BHXH tiếp tục đổi mới tuyên truyền theo hướng cụ thể, dễ hiểu, tập trung làm rõ quyền lợi và trách nhiệm của người tham gia; đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể và hệ thống cơ sở để rà soát, tiếp cận những nhóm lao động chưa tham gia, trong đó chú trọng lao động tự do. Mục tiêu là để người dân hiểu đúng về chính sách, lựa chọn phương án tham gia phù hợp và duy trì trong thời gian dài. Cùng với đó, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ sẽ được thông tin đầy đủ để người dân thuộc diện được hưởng có thể tiếp cận.

Mở rộng diện bao phủ BHXH tự nguyện không chỉ là tăng số người tham gia mà còn là tạo điều kiện để người dân duy trì chính sách phù hợp với khả năng của mình. Tại Thái Nguyên, việc đưa tuyên truyền đến gần cơ sở, tăng cường tư vấn trực tiếp và bổ sung chính sách hỗ trợ đang từng bước tháo gỡ những rào cản về nhận thức, điều kiện kinh tế. Khi người dân hiểu rõ quyền lợi, có thêm điều kiện tham gia và chủ động tích lũy cho tương lai, BHXH tự nguyện sẽ phát huy tốt hơn vai trò là điểm tựa an sinh, góp phần bảo đảm cuộc sống khi hết tuổi lao động và hướng tới phát triển BHXH bền vững trong giai đoạn 2026 - 2030.