Việc sắp xếp thôn, xóm, tổ dân phố đang được triển khai nhằm thực hiện chủ trương của Đảng, Nhà nước về tiếp tục đổi mới tổ chức bộ máy, xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả. Với Thái Nguyên, quá trình này không chỉ là giảm đầu mối ở khu dân cư, mà còn gắn với yêu cầu kiện toàn tổ chức cơ sở, tập trung nguồn lực và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ đáp ứng nhiệm vụ trong giai đoạn mới.
UBND xã Văn Hán tổ chức Hội nghị lấy ý kiến Nhân dân về việc sắp xếp tổ chức lại xóm trên địa bàn xã
Tổ chức lại để hoạt động hiệu quả hơn
Cùng với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đô thị hóa và dịch chuyển dân cư, nhiều thôn, tổ dân phố hiện không còn phù hợp về quy mô. Có nơi số hộ dân ít, địa bàn nhỏ nhưng vẫn duy trì đầy đủ các chức danh ở khu dân cư; trong khi một số địa bàn có dân số tăng nhanh lại phát sinh những yêu cầu quản lý mới. Việc sắp xếp vì vậy trở thành yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm sự phù hợp giữa tổ chức bộ máy với điều kiện thực tiễn.
Triển khai chủ trương của Trung ương, Thái Nguyên đã xây dựng kế hoạch và phương án thực hiện theo lộ trình cụ thể. Các địa phương tiến hành rà soát hiện trạng dân cư, điều kiện tự nhiên, yếu tố lịch sử, văn hóa, phong tục tập quán; đồng thời đánh giá tác động của việc sắp xếp đối với đời sống người dân và hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Một trong những yêu cầu được tỉnh đặc biệt quan tâm là bảo đảm dân chủ, công khai và tạo sự đồng thuận trong Nhân dân. Việc lấy ý kiến cử tri được thực hiện theo đúng quy định, giúp người dân trực tiếp tham gia đóng góp ý kiến đối với phương án sắp xếp. Đây là yếu tố quan trọng góp phần hạn chế những băn khoăn phát sinh, đồng thời tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Người dân thôn Đoàn Kết, xã Bạch Thông biểu quyết chủ trương sáp nhập thôn
Theo phương án dự kiến, toàn tỉnh sẽ giảm từ 3.145 thôn, xóm, tổ dân phố xuống còn 1.416 đơn vị, giảm 1.729 đơn vị, tương đương khoảng 55% tổng số hiện có. Sau sắp xếp, các đơn vị dân cư mới sẽ có quy mô phù hợp hơn, tạo thuận lợi cho công tác lãnh đạo, quản lý và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển ở cơ sở.
Hiệu quả của việc sắp xếp không chỉ thể hiện ở việc giảm đầu mối. Khi các đơn vị dân cư có quy mô hợp lý hơn, nguồn lực đầu tư cho hạ tầng, văn hóa, môi trường và các hoạt động cộng đồng cũng được tập trung hiệu quả hơn. Hoạt động của chi bộ, ban công tác mặt trận và các tổ chức đoàn thể sẽ thuận lợi hơn trong triển khai các phong trào, cuộc vận động và nhiệm vụ chính trị tại địa phương. Bên cạnh đó, việc giảm số lượng đầu mối cũng góp phần nâng cao hiệu quả chỉ đạo, điều hành của cấp ủy, chính quyền cấp xã. Các nhiệm vụ được triển khai thống nhất hơn, giảm sự phân tán về nguồn lực và nhân lực, tạo điều kiện để các địa phương tập trung thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.
Ông Dương Văn Hầu, Bí thư Chi bộ thôn Pù Lùng, xã Nam Cường cùng lực lượng Công an đi nắm tình hình và tuyên truyền pháp luật cho người dân thôn Pù Lùng
Cán bộ cơ sở trước yêu cầu mới
Nếu việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là điều kiện cần thì đội ngũ cán bộ ở khu dân cư chính là yếu tố quyết định hiệu quả hoạt động của bộ máy sau sắp xếp. Khi quy mô dân số lớn hơn, địa bàn rộng hơn và khối lượng công việc tăng lên, yêu cầu đối với bí thư chi bộ, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố cũng cao hơn trước.
Thực tế cho thấy, cán bộ ở khu dân cư là lực lượng trực tiếp triển khai các chủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với người dân. Đây cũng là những người gần dân nhất, thường xuyên nắm bắt tình hình cơ sở, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân và tham gia giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ địa bàn dân cư.
Xuất phát từ yêu cầu đó, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Thái Nguyên đã ban hành Quy định tạm thời về tiêu chuẩn chức danh bí thư chi bộ thôn, tổ dân phố. Theo đó, bí thư chi bộ phải đáp ứng các tiêu chuẩn về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, uy tín trong cộng đồng, ý thức tổ chức kỷ luật, năng lực lãnh đạo, trình độ học vấn và sức khỏe. Đây là những tiêu chí quan trọng nhằm bảo đảm người đứng đầu chi bộ có đủ điều kiện thực hiện vai trò hạt nhân lãnh đạo ở khu dân cư.
Bà Hoàng Thị Sìn (đội nón), Bí thư Chi bộ thôn Phiêng Cuôn, xã Na Rì thăm mô hình trồng hồng không hạt trên địa bàn của thôn
Điểm đáng chú ý là Quy định đã bổ sung yêu cầu về khả năng sử dụng thiết bị thông minh và các nền tảng số phục vụ công tác Đảng, quản lý, điều hành và trao đổi công việc. Cùng với đó là năng lực tuyên truyền, vận động quần chúng, khả năng nắm bắt tình hình địa bàn, kỹ năng hòa giải và xử lý các vấn đề phát sinh ở cơ sở. Đây đều là những yêu cầu gắn trực tiếp với nhiệm vụ hằng ngày của bí thư chi bộ trong điều kiện các đơn vị dân cư sau sắp xếp có quy mô lớn hơn trước.
Định hướng trẻ hóa đội ngũ cán bộ cơ sở cũng được đề cập trong Quy định. Những đảng viên có trình độ chuyên môn, khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, tư duy đổi mới được khuyến khích tham gia đảm nhiệm các chức danh ở khu dân cư. Đồng thời, tỉnh vẫn chú trọng lựa chọn những người có uy tín, kinh nghiệm thực tiễn và khả năng tập hợp Nhân dân.
Việc sắp xếp thôn, tổ dân phố và chuẩn hóa đội ngũ cán bộ cơ sở là hai nhiệm vụ có mối quan hệ chặt chẽ. Một bộ máy tinh gọn chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được vận hành bởi đội ngũ cán bộ có năng lực, trách nhiệm và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Ngược lại, môi trường làm việc được tổ chức khoa học, thống nhất cũng tạo điều kiện để cán bộ phát huy tốt hơn năng lực và vai trò của mình. Do đó, kết quả của chủ trương sắp xếp cần được nhìn nhận toàn diện, không chỉ ở số lượng đầu mối giảm đi, mà quan trọng hơn là chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở, hiệu quả phục vụ Nhân dân và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển của từng địa phương. Khi tổ chức bộ máy được tinh gọn, đội ngũ cán bộ cơ sở được lựa chọn, chuẩn hóa và phát huy đúng vai trò, các thôn, tổ dân phố sau sắp xếp sẽ có thêm điều kiện vận hành ổn định, hiệu quả, thực sự trở thành nền tảng quan trọng trong xây dựng chính quyền gần dân, sát dân và phục vụ Nhân dân tốt hơn.