Đổi mới tuyên truyền pháp luật về giảm thiểu tảo hôn, hôn nhân cận huyết trên nền tảng số
Trong công tác phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống là nhiệm vụ quan trọng, đòi hỏi sự kiên trì trong tuyên truyền, vận động và thay đổi nhận thức của người dân. Thực tế cho thấy, để các quy định pháp luật đi vào cuộc sống, bên cạnh nội dung thiết thực, phương thức truyền tải cần phù hợp với điều kiện, thói quen tiếp cận thông tin của từng nhóm đối tượng. Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” năm 2026 trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã cho thấy hiệu quả bước đầu của việc ứng dụng công nghệ thông tin trong đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.
Hệ thống thi trắc nghiệm trực tuyến - Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Thái Nguyên (https://sodantoctongiao.thainguyen.gov.vn)
Đưa kiến thức pháp luật đến gần hơn với người dân
Trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về hôn nhân và gia đình tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số luôn được các cấp, ngành quan tâm. Tuy nhiên, địa bàn rộng, dân cư phân tán, điều kiện tiếp cận thông tin ở một số khu vực còn hạn chế, trong khi những tập quán lạc hậu vẫn tồn tại trong đời sống, khiến việc thay đổi nhận thức, hành vi của người dân gặp không ít khó khăn. Các hình thức tuyên truyền trực tiếp, sinh hoạt cộng đồng dù có vai trò quan trọng nhưng không phải lúc nào cũng đáp ứng được yêu cầu tiếp cận rộng rãi, thường xuyên, nhất là đối với thanh niên, vị thành niên và các nhóm đối tượng cần được nâng cao nhận thức.
Trong bối cảnh đó, ứng dụng công nghệ thông tin, tổ chức các hoạt động tìm hiểu pháp luật trên nền tảng trực tuyến là hướng tiếp cận phù hợp. Hình thức này giúp người tham gia chủ động lựa chọn thời gian, địa điểm, sử dụng thiết bị điện tử để tìm hiểu kiến thức; đồng thời mở rộng phạm vi tuyên truyền, tạo thêm kênh tương tác giữa cơ quan tổ chức với người dân.
Cuộc thi được tuyên truyền, phổ biến tại các trường học trên địa bàn tỉnh, giúp học sinh hiểu rõ hơn những quy định của pháp luật cũng như hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống
Thực hiện Kế hoạch số 209/KH-SDTTG ngày 18/9/2026 của Sở Dân tộc và Tôn giáo, Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” năm 2026 được triển khai đồng bộ trên địa bàn toàn tỉnh. Công tác chuẩn bị được thực hiện bài bản, từ thành lập Ban Tổ chức, Tổ Thư ký giúp việc, ban hành thể lệ, xây dựng tài liệu tham khảo, biên soạn câu hỏi, đáp án đến thiết kế, kiểm tra và vận hành hệ thống thi, bảo đảm thuận tiện cho người tham gia.
Diễn ra trong 20 ngày, từ ngày 5 đến ngày 25/10, với hệ thống 90 câu hỏi được xây dựng khoa học, bám sát các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình, Cuộc thi đã thu hút 80.891 lượt người tham gia. Kết quả này có được nhờ sự phối hợp tích cực giữa Sở Dân tộc và Tôn giáo với các sở, ban, ngành, đoàn thể và UBND các xã, phường trong đẩy mạnh tuyên truyền trên các trang thông tin điện tử, mạng xã hội, nhóm Zalo, Facebook, hệ thống truyền thanh cơ sở, đồng thời lồng ghép trong các buổi sinh hoạt chi bộ, cuộc họp và hoạt động đoàn thể. Cùng với đó, cơ quan thường trực Cuộc thi thường xuyên theo dõi, đôn đốc, hướng dẫn và hỗ trợ thí sinh, xử lý các vướng mắc kỹ thuật, góp phần bảo đảm Cuộc thi diễn ra thuận lợi.
Học sinh Trường THPT Lưu Nhân Chú (xã Vạn Phú) tham dự Cuộc thi
Nhờ sự phối hợp tích cực của các cơ quan, đơn vị, địa phương, Cuộc thi nhận được sự hưởng ứng rộng rãi của cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân. Nhiều tập thể triển khai hiệu quả công tác tuyên truyền, vận động, tiêu biểu như Sở Giáo dục và Đào tạo, Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, phường Phan Đình Phùng, xã An Khánh... cùng nhiều địa phương, đơn vị khác.
Tại Hội nghị tổng kết Cuộc thi ngày 14/11, Ban Tổ chức đã trao 11 giải tập thể (gồm 01 giải Nhất, 02 giải Nhì, 03 giải Ba, 05 giải Khuyến khích) và 24 giải cá nhân (gồm 01 giải Nhất, 05 giải Nhì, 08 giải Ba, 10 giải Khuyến khích) với tổng giá trị giải thưởng 74,5 triệu đồng.
Ban Tổ chức trao giải cho các tập thể đạt giải tại Cuộc thi
Đánh giá về hiệu quả của hình thức tổ chức này, ông Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng phòng Công tác dân tộc, Phó Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi nhấn mạnh: "Cuộc thi góp phần đổi mới phương thức tuyên truyền, ứng dụng chuyển đổi số, giúp người dân tiếp cận và tìm hiểu pháp luật thuận tiện hơn; nâng cao nhận thức về tác hại của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống. Thông qua Cuộc thi đã tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ và Nhân dân, nhất là thanh niên, vị thành niên, cha mẹ và người có uy tín trong cộng đồng về phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống; giúp nhận diện rõ những hệ lụy của tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, từ đó từng bước thay đổi nhận thức, hành vi, góp phần xóa bỏ tập quán lạc hậu trong cộng đồng".
Khi người dân chủ động tìm hiểu và lan tỏa kiến thức pháp luật
Giá trị bền vững của việc ứng dụng nền tảng số trong giáo dục pháp luật nằm ở chỗ, người dân không chỉ tiếp nhận thông tin một chiều mà trực tiếp tham gia vào quá trình tìm tòi, đối chiếu các quy định pháp luật thông qua từng câu hỏi của Cuộc thi. Khi người dân chủ động tìm hiểu, nhận diện rõ tác hại và hệ lụy của tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, kiến thức pháp luật sẽ từng bước chuyển hóa thành ý thức tự giác chấp hành trong đời sống hằng ngày.
Là một trong những thí sinh tham dự, ông Hoàng Văn Tùng, xóm Bãi Chè, xã An Khánh cho biết: “Việc tham gia Cuộc thi giúp người dân có điều kiện tiếp cận tài liệu tham khảo và các quy định của pháp luật về hôn nhân và gia đình một cách thuận tiện ngay trên thiết bị điện tử. Qua quá trình tìm hiểu, trả lời hệ thống câu hỏi của Ban Tổ chức, bản thân tôi nắm vững hơn các quy định pháp luật cũng như nhận thức rõ hơn những hệ lụy của tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, từ đó có thêm cơ sở để tuyên truyền, vận động người thân và bà con trong cộng đồng cùng nâng cao ý thức chấp hành".
Từ việc chủ động tìm hiểu, mỗi người tham gia có thể trở thành một tuyên truyền viên tại gia đình và cộng đồng. Đây cũng là yếu tố quan trọng để kiến thức pháp luật không dừng lại trong phạm vi Cuộc thi mà tiếp tục được chia sẻ, trao đổi, góp phần hình thành nhận thức và hành vi phù hợp trong đời sống.
Ban Tổ chức trao giải cho các cá nhân
Nhận diện những hạn chế để nâng cao hiệu quả lâu dài
Bên cạnh kết quả đạt được, quá trình tổ chức Cuộc thi cũng cho thấy mức độ hưởng ứng giữa các địa phương, đơn vị chưa đồng đều. Một số nơi chưa thực sự tích cực trong công tác tuyên truyền, vận động nên số lượng người tham gia còn hạn chế. Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới cách thức triển khai, nhất là đối với những địa bàn còn khó khăn trong tiếp cận công nghệ và sử dụng các nền tảng trực tuyến.
Trao đổi thêm về định hướng khắc phục trong thời gian tới, ông Nguyễn Văn Nghĩa, Trưởng phòng Công tác dân tộc, Phó Trưởng Ban Tổ chức Cuộc thi cho biết: "Ban Tổ chức đã rút ra bài học kinh nghiệm quan trọng, đó là cần tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo; chủ động đôn đốc, hướng dẫn, hỗ trợ và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương trong tổ chức thực hiện; nhất là thay đổi phương pháp, hình thức tuyên truyền để người dân nắm và biết các thao tác thực hiện khi tham gia các cuộc thi”.
Từ những kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm rút ra qua Cuộc thi trực tuyến “Tìm hiểu pháp luật về giảm thiểu tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống” năm 2026 trên địa bàn tỉnh, có thể khẳng định việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để đổi mới phương thức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là hướng đi thiết thực, phù hợp với xu thế và yêu cầu thực tiễn hiện nay. Khi chuyển đổi số gắn liền với sự tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo, sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan, đơn vị, địa phương cùng hình thức hướng dẫn thao tác kỹ thuật cụ thể, gần gũi cho người dân, các quy định pháp luật về hôn nhân và gia đình sẽ tiếp tục lan tỏa sâu rộng. Đây chính là nền tảng vững chắc để từng bước thay đổi nhận thức, hành vi, xóa bỏ tập quán lạc hậu, góp phần giảm thiểu bền vững tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số.