Tạo sinh kế bền vững, mở hướng thoát nghèo ở phía Bắc Thái Nguyên
Phát huy lợi thế về đất đai, tài nguyên rừng và điều kiện sản xuất, người dân khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên đang chủ động chuyển đổi tư duy, đa dạng hóa sinh kế, lựa chọn những mô hình kinh tế phù hợp để nâng cao thu nhập. Cùng với sự hỗ trợ về vốn, khoa học kỹ thuật và hạ tầng của Nhà nước, những hướng đi mới trong sản xuất đang mở ra cơ hội cải thiện đời sống, tạo nền tảng cho giảm nghèo bền vững.
Khai thác lợi thế, đa dạng hóa sinh kế
Người dân khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên chủ động đa dạng hóa sinh kế, phát triển những mô hình kinh tế phù hợp để nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống
Tại xã Nghĩa Tá, lợi thế về tài nguyên rừng đang được người dân khai thác hiệu quả hơn. Toàn xã hiện có trên 13.557 ha đất lâm nghiệp, chiếm 81,2% diện tích tự nhiên; tỷ lệ che phủ rừng đạt trên 80%. Trong đó, diện tích rừng trồng gần 5.400 ha, chủ yếu là keo, quế. Với nhiều hộ dân, rừng không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái mà còn là tư liệu sản xuất, nguồn thu nhập quan trọng.
Tận dụng lợi thế đất đồi, khí hậu phù hợp, người dân Nghĩa Tá từng bước phát triển rừng sản xuất, chú trọng quy trình chăm sóc, chu kỳ khai thác và hiệu quả kinh tế. Cùng với sự thay đổi trong tư duy sản xuất, các nguồn vốn vay ưu đãi đã giúp nhiều hộ có thêm điều kiện đầu tư cây giống, vật tư, phương tiện, từng bước nâng cao giá trị kinh tế từ rừng.
Gia đình ông Giàng Seo Tờ phát triển kinh tế từ sản xuất lâm nghiệp
Gia đình ông Giàng Seo Tờ, người Mông ở thôn Khuổi Đẩy, là một trong những hộ phát triển kinh tế từ hướng đi này. Từng gặp nhiều khó khăn trong sản xuất, ông mạnh dạn vay hơn 100 triệu đồng từ nguồn vốn Quỹ hỗ trợ nông dân để đầu tư trồng rừng. Đến nay, gia đình có gần 14 ha rừng sản xuất. Diện tích rừng được chăm sóc, quản lý và khai thác theo kế hoạch đã trở thành nguồn thu chính, giúp gia đình ổn định cuộc sống.
Ông Giàng Seo Tờ chia sẻ: “Được Hội Nông dân hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay, gia đình tôi có điều kiện đầu tư trồng và chăm sóc rừng. Có thu nhập từ rừng, tôi tiếp tục mua sắm máy móc phục vụ sản xuất, đồng thời làm thêm dịch vụ cho bà con. Nhờ vậy, cuộc sống gia đình ngày càng ổn định hơn”.
Mô hình trồng măng tây của anh Lục Văn Tứ, thôn Bản Cậu, xã Yên Thịnh mở ra triển vọng phát triển một loại cây trồng hàng hóa mới tại địa phương
Không chỉ phát triển những mô hình truyền thống, việc đưa các loại cây trồng mới có giá trị kinh tế vào sản xuất cũng đang tạo thêm hướng đi cho người dân khu vực phía Bắc tỉnh. Từ trồng rừng, chăn nuôi đến phát triển cây trồng có giá trị cao, nhiều hộ chủ động tìm hiểu thị trường, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện đất đai, khí hậu và khả năng đầu tư của gia đình.
Tại thôn Bản Cậu, xã Yên Thịnh, mô hình trồng măng tây của anh Lục Văn Tứ cho thấy hiệu quả từ sự mạnh dạn đổi mới trong sản xuất. Năm 2023, nhận thấy tiềm năng của loại cây trồng này, anh quyết định đưa măng tây vào canh tác trên diện tích 2.000 m². Đây là loại cây đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch và bảo đảm chất lượng sản phẩm, vì vậy anh chủ động tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm để từng bước làm chủ quy trình sản xuất.
Sau thời gian triển khai, mô hình mang lại hiệu quả kinh tế khá. Mỗi năm, diện tích măng tây cho thu hoạch 3 vụ, bình quân đạt khoảng 100 triệu đồng mỗi vụ. Sản phẩm thu hoạch đến đâu được tiêu thụ hết đến đó, thị trường còn có nhu cầu lớn hơn khả năng cung ứng.
Anh Lục Văn Tứ cho biết: “Qua thực tế sản xuất, tôi nhận thấy cây măng tây có khả năng mang lại giá trị kinh tế cao nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật và có đầu ra ổn định. Tôi mong muốn sản phẩm sớm được công nhận OCOP để thuận lợi hơn trong quảng bá, tiêu thụ, đồng thời có thể mở rộng diện tích và liên kết với các hộ dân cùng phát triển”.
Có thể thấy việc lựa chọn hướng sản xuất phù hợp với lợi thế địa phương, chủ động học hỏi kỹ thuật và tìm kiếm thị trường đang giúp người dân từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế. Đây cũng là cơ sở để hình thành những sinh kế ổn định, giảm phụ thuộc vào sản xuất nhỏ lẻ, tạo thêm dư địa phát triển tại các địa bàn miền núi.
Đồng bộ chính sách, tạo động lực phát triển lâu dài
Thực tiễn tại Nghĩa Tá, Yên Thịnh cho thấy, để các mô hình kinh tế phát huy hiệu quả, bên cạnh sự chủ động của người dân, cần có sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền và các tổ chức đoàn thể trong hỗ trợ vốn, hướng dẫn kỹ thuật, kết nối tiêu thụ sản phẩm và đầu tư hạ tầng. Điều này càng quan trọng đối với khu vực miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi điều kiện sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường còn hạn chế.
Những năm qua, thông qua các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân khu vực phía Bắc tỉnh Thái Nguyên có thêm điều kiện tiếp cận nguồn lực phát triển sản xuất. Các hoạt động tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ vốn vay, xây dựng mô hình kinh tế được triển khai gắn với nhu cầu thực tế, góp phần khắc phục những hạn chế trong sản xuất nhỏ lẻ, khuyến khích người dân phát triển các ngành nghề có lợi thế.
Những năm qua, thông qua các chương trình, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người dân khu vực phía Bắc tỉnh có thêm điều kiện tiếp cận nguồn lực phát triển sản xuất. Các hoạt động tập huấn, chuyển giao khoa học kỹ thuật, hỗ trợ vốn vay, xây dựng mô hình kinh tế được triển khai gắn với nhu cầu thực tế, góp phần khắc phục những hạn chế trong sản xuất nhỏ lẻ, khuyến khích người dân phát triển các ngành nghề có lợi thế.
Theo ông Trần Trung Hiếu, Phó Chủ tịch UBND xã Nghĩa Tá, địa phương xác định phát triển kinh tế rừng phải gắn với nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường. Thời gian tới, xã tiếp tục phối hợp với các tổ chức đoàn thể hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, kỹ thuật, khuyến khích phát triển những mô hình phù hợp với điều kiện thực tế; ưu tiên hỗ trợ các hộ khó khăn và nhân rộng những mô hình đã phát huy hiệu quả.
Với lợi thế đồi núi rộng, nguồn thức ăn tự nhiên phong phú, chăn nuôi dê đang là mô hình mang lại giá trị kinh tế cao tại xã Quảng Bạch
Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh Thái Nguyên đặt mục tiêu giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi xuống dưới 10%; cơ bản không còn xã, thôn đặc biệt khó khăn; nâng thu nhập bình quân của người dân tộc thiểu số lên bằng 1/2 mức bình quân chung cả nước. Tổng nhu cầu kinh phí thực hiện các mục tiêu trong giai đoạn trên là hơn 3.600 tỷ đồng, với 677 dự án.
Đây là nguồn lực quan trọng để các địa phương tiếp tục đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, cải thiện điều kiện sống và tạo cơ hội tiếp cận các dịch vụ cơ bản cho người dân. Ông Nông Thanh Hoài, Phó Chủ tịch UBND xã Yên Thịnh cho biết địa phương sẽ tiếp tục khuyến khích nhân rộng các mô hình hiệu quả, vận động người dân liên kết sản xuất, xây dựng sản phẩm đặc trưng, nâng cao thu nhập. Đồng thời, xã tập trung triển khai các chính sách an sinh xã hội, huy động nguồn vốn từ các chương trình mục tiêu quốc gia để hỗ trợ người dân phát triển sản xuất, giảm nghèo bền vững.
Giảm nghèo bền vững ở khu vực phía Bắc tỉnh vì thế không dừng lại ở việc hỗ trợ vốn hay trao phương tiện sản xuất, mà hướng đến tạo điều kiện để người dân chủ động tổ chức sản xuất, khai thác lợi thế, tìm kiếm cơ hội phát triển và duy trì nguồn thu nhập lâu dài. Muốn đạt được mục tiêu này, chính sách hỗ trợ cần được triển khai đồng bộ, sát nhu cầu; mô hình kinh tế phải phù hợp điều kiện từng vùng; hạ tầng được đầu tư để mở rộng không gian sản xuất, kết nối thị trường.
Với định hướng lấy người dân làm chủ thể, lấy phát triển sản xuất làm nền tảng và lấy hiệu quả sinh kế làm thước đo, cùng với việc triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ và đầu tư hạ tầng, khu vực phía Bắc tỉnh đang từng bước tạo chuyển biến trong công tác giảm nghèo, hướng tới mục tiêu để người dân không chỉ thoát nghèo mà còn có điều kiện vươn lên làm giàu ngay trên quê hương mình.