Người giữ gìn và trao truyền những làn điệu dân ca Tày - Nùng
Trong phòng học của Trường Tiểu học và THCS Bình Yên, những tiếng đàn Tính mộc mạc vang lên, hòa cùng lời Then tha thiết. Có em còn lúng túng khi lần đầu chạm vào cây đàn Tính, có em đã mạnh dạn cất lên những câu Then đầu tiên. Người truyền dạy những điệu Then, tiếng Tính cho các em học sinh là ông Nông Đình Long, thôn Định Biên, xã Bình Yên. Với ông Long, đó không chỉ là một buổi truyền dạy văn nghệ mà còn là dịp để những giá trị văn hóa của dân tộc mình được tiếp nối trong thế hệ trẻ.
Anh-tin-bai

Ông Nông Đình Long truyền dạy hát Then tại Trường Tiểu học và THCS Bình Yên

Ông Nông Đình Long là người dân tộc Tày, có hơn 20 năm gắn bó với việc thực hành, tìm hiểu và trao truyền các loại hình dân ca dân tộc Tày - Nùng tại vùng đất Định Hóa. Trong buổi giao lưu với học sinh Trường Tiểu học và THCS Bình Yên, ông giới thiệu về nguồn gốc, ý nghĩa của hát Then - đàn Tính, hướng dẫn các em tìm hiểu cấu tạo cây đàn, cách cầm đàn, gảy đàn và thực hành những làn điệu Then truyền thống.

Qua sự hướng dẫn tận tình của ông, các em không chỉ được trải nghiệm một loại hình nghệ thuật truyền thống mà còn hiểu thêm về đời sống tinh thần, phong tục, tập quán và bản sắc văn hóa của đồng bào Tày - Nùng.

Chia sẻ với các em học sinh, ông Nông Đình Long bày tỏ: “Tôi lớn lên cùng tiếng hát Then, tiếng đàn Tính. Từ khi còn nhỏ, tôi đã được nghe ông bà, cha mẹ hát Then. Với tôi, đây không chỉ là câu hát mà còn là hồn cốt, là nét đẹp văn hóa của dân tộc mình. Vì thế, tôi luôn mong muốn truyền dạy hát Then cho con cháu ngay trên mảnh đất quê hương, để những làn điệu Then không bị mai một theo thời gian”.

Nặng lòng với những câu hát của dân tộc

Tình yêu dành cho dân ca Tày - Nùng trong ông Long được nuôi dưỡng từ những năm tháng tuổi thơ. Những dịp lễ hội, đám cưới ở bản làng, tiếng hát của ông bà, cha mẹ và những người đi trước đã sớm gieo vào ông niềm say mê với các làn điệu dân ca. Đặc biệt, sau năm 1975, khi phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng phát triển, các làn điệu dân ca dân tộc được phát trên Đài Phát thanh Khu tự trị Việt Bắc càng thôi thúc ông tìm hiểu, học hỏi và thực hành.

Anh-tin-bai

Ông Nông Đình Long chụp ảnh cùng giáo viên và học sinh Trường Tiểu học và THCS Bình Yên

Cuối năm 1975, ông được cử tham gia lớp bồi dưỡng văn nghệ quần chúng do Ty Văn hóa tỉnh Bắc Thái tổ chức trong một tháng. Đây là dịp để ông tiếp xúc, học hỏi kinh nghiệm từ các nghệ nhân ở Bắc Kạn. Trở về địa phương, trong giai đoạn từ năm 1976 đến năm 1990, ông tiếp tục học hỏi những người có giọng hát hay, am hiểu các làn điệu dân ca Tày - Nùng. Trong số đó có mẹ ông là bà Trương Thị Mậu và Nghệ nhân Nhân dân Lưu Xuân Lai.

Bằng sự kiên trì, khả năng cảm thụ âm nhạc cùng chất giọng trong sáng, ấm áp, truyền cảm, ông Long dần nắm vững nhiều làn điệu dân ca truyền thống. Không dừng lại ở việc học hát, ông còn chủ động tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn và đặt lời mới cho các tác phẩm văn nghệ dân gian, phục vụ hoạt động tuyên truyền và biểu diễn tại địa phương.

Đến nay, ông am hiểu và thực hành thành thạo 15 làn điệu dân ca Tày - Nùng, trong đó có hát Pụt, hát Then, hát Đình (hát cửa đình), hát Ví. Ông cũng sáng tác, biên soạn nhiều tác phẩm Sli, Lượn gắn với lịch sử, con người và quê hương Định Hóa.

Quá trình công tác và tham gia hoạt động văn hóa, văn nghệ tại địa phương từ năm 1975 đã giúp ông có điều kiện gắn bó sâu sắc hơn với phong trào cơ sở. Sau khi nghỉ hưu, ông tiếp tục tham gia các hoạt động của Hội Văn học nghệ thuật huyện Định Hóa (cũ), từng đảm nhiệm cương vị Phó Chủ tịch Hội. Ông đồng thời là hội viên của nhiều tổ chức văn hóa, văn nghệ như: Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Hội Di sản Văn hóa dân gian Việt Nam, Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số tỉnh Thái Nguyên và Câu lạc bộ Hát Then - đàn Tính tỉnh Thái Nguyên.

Trao truyền di sản bằng cả tâm huyết

Với ông Nông Đình Long, bảo tồn văn hóa không chỉ dừng lại ở việc lưu giữ những làn điệu cổ mà quan trọng hơn là phải có người tiếp nhận, thực hành và tiếp tục lan tỏa. Bởi vậy, bên cạnh tìm hiểu, nghiên cứu, sáng tác, ông dành nhiều thời gian tham gia truyền dạy dân ca cho các câu lạc bộ văn nghệ và các thế hệ học viên tại địa phương.

Từ những lớp học Sli, Lượn tại các câu lạc bộ hát Sli, Lượn Cọi, hát Then đến các lớp do các trường học, các ngành tổ chức, ông luôn tận tình hướng dẫn, truyền đạt những kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều năm. Theo thống kê, ông đã trực tiếp tham gia truyền dạy 14 lớp với tổng số trên 350 học viên. Không chỉ truyền dạy tại địa phương, ông còn tích cực tham gia các chương trình giới thiệu, quảng bá văn hóa dân tộc như Chương trình Sắc màu văn hóa các dân tộc Việt Nam tại Làng Văn hoá - Du lịch các Dân tộc Việt Nam (Đồng Mô, Hà Nội), các hoạt động tại Làng nhà sàn sinh thái Thái Hải và Lễ hội Lồng tồng ATK Định Hóa nhiều năm.

Anh-tin-bai

Học sinh Trường PTDT nội trú THCS Định Hóa học lời bài hát Then do ông Nông Đình Long sáng tác

Chia sẻ về mong muốn của mình, ông Long nói: “Tôi chỉ mong các cháu luôn nhớ về cội nguồn, yêu quý tiếng Then, tiếng đàn Tính của dân tộc mình. Các cháu có thể học hát, học đàn, rồi giới thiệu cho bạn bè cùng biết. Khi người trẻ còn yêu, còn học và còn hát Then thì di sản của cha ông sẽ còn được tiếp nối”.

Ông cũng bày tỏ niềm vui khi thấy thế hệ trẻ ngày nay biết ứng dụng công nghệ để lưu giữ và giới thiệu các làn điệu Then đến đông đảo công chúng. Theo ông, nếu trước đây việc truyền dạy chủ yếu được thực hiện theo hình thức người đi trước dạy người đi sau thì hiện nay, công nghệ mở ra thêm nhiều cách thức để bảo tồn, quảng bá di sản, giúp những câu hát truyền thống có cơ hội đến gần hơn với cộng đồng.

Với những đóng góp trong thực hành, nghiên cứu, sưu tầm, biên soạn và truyền dạy các loại hình dân ca Tày - Nùng, ông Nông Đình Long hiện đang được đề nghị xét tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú trong lĩnh vực di sản văn hóa phi vật thể, với loại hình di sản là nghệ nhân truyền dạy dân ca dân tộc Tày - Nùng, vùng Định Hóa, Thái Nguyên.

Danh hiệu là sự ghi nhận đối với quá trình bền bỉ gìn giữ và trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống của ông. Nhưng có lẽ, niềm vui lớn hơn đối với người nghệ nhân này chính là khi những câu hát mình từng được nghe từ mẹ, từ ông bà và các thế hệ đi trước tiếp tục vang lên trong những ngôi trường, câu lạc bộ, trong đời sống cộng đồng hôm nay.

Anh-tin-bai

Ông Nông Đình Long truyền dạy nghệ thuật hát Then, đàn Tính cho các em học sinh Trường PTDT nội trú THCS Định Hóa

Từ những buổi truyền dạy giản dị như tại Trường Tiểu học và THCS Bình Yên, tiếng Then, tiếng đàn Tính đang có thêm cơ hội đến với thế hệ trẻ. Trong hành trình ấy, ông Nông Đình Long vẫn miệt mài làm công việc của một người giữ lửa, để những làn điệu dân ca Tày - Nùng không chỉ là ký ức của một thời mà tiếp tục hiện diện, ngân vang trong đời sống hôm nay và mai sau.

Thanh Mai
thainguyen.gov.vn
image advertisement
Thống kê truy cập
  • Đang online: 1
  • Hôm nay: 1
  • Trong tuần: 1
  • Tất cả: 1

Cơ quan chủ quản: UBND TỈNH THÁI NGUYÊN

Bản quyền thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh Thái Nguyên

Trụ sở: Số 88, đường Hùng Vương, phường Phan Đình Phùng, tỉnh Thái Nguyên Email: portal@thainguyen.gov.vn Điện thoại: 0208.3851149 Fax: 0208.3851149

Trưởng Ban Biên tập: Đào Ngọc Anh, Giám đốc Trung tâm Thông tin và Dịch vụ sự nghiệp tỉnh Thái Nguyên

Ghi rõ nguồn "thainguyen.gov.vn" khi phát hành thông tin từ website này