MC Ngọc Linh và các khách mời tham gia Tọa đàm

MC Ngọc Linh: Thưa quý vị và các bạn! Với hơn 22.000 ha chè, giá trị sản phẩm đạt trên 14,8 nghìn tỷ đồng mỗi năm, Thái Nguyên đang đứng trước một cơ hội lớn để đưa cây chè từ một ngành hàng nông nghiệp chủ lực trở thành một ngành kinh tế có giá trị cao. Không chỉ giữ vững vùng nguyên liệu, nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu, tỉnh đang tìm kiếm những hướng đi mới cho cây chè, từ chuyển đổi số, sản xuất xanh, chế biến sâu đến phát triển du lịch trải nghiệm và đặc biệt là mở rộng thị trường xuất khẩu với Mục tiêu đưa ngành chè cán mốc 1 tỷ USD trong giai đoạn 2025 - 2030, từng bước đưa chè Thái Nguyên trở thành mặt hàng chiến lược trong xuất khẩu nông sản Việt Nam. Nhưng để đi được xa hơn trên thị trường quốc tế, câu chuyện không chỉ nằm ở diện tích hay sản lượng, mà còn là chất lượng, tiêu chuẩn, thương hiệu, công nghệ và khả năng kết nối thị trường. Đây cũng là những nội dung sẽ được chúng tôi trao đổi cùng các vị khách mời trong chương trình tọa đàm hôm nay với chủ đề “Thái Nguyên - Nỗ lực tìm đường xuất khẩu cho cây chè”.

Chương trình có sự tham gia của 2 vị khách mời. Xin trân trọng giới thiệu ông Nguyễn Tá, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Thái Nguyên; bà Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc Hợp tác xã Hương Vân Trà

Trân trọng cảm ơn các vị khách mời đã tham gia Chương trình! Trước khi bắt đầu phần trao đổi, xin mời quý vị theo dõi  video clip chúng tôi vừa thực hiện.

MC Ngọc Linh: Thưa ông Nguyễn Tá, nhìn một cách tổng thể, ông đánh giá như thế nào về bức tranh ngành chè Thái Nguyên hiện nay? Với lợi thế về diện tích, năng suất, sản lượng và thương hiệu, đâu là những kết quả nổi bật mà ngành chè đã đạt được?

Ông Nguyễn Tá: Ngành chè ngày càng khẳng định vai trò là ngành sản xuất chủ lực, gắn với sinh kế của người dân và tạo nên sản phẩm đặc trưng của Thái Nguyên. Lợi thế của chè Thái Nguyên không chỉ nằm ở quy mô vùng trồng hay sản lượng, mà quan trọng hơn là chất lượng, kinh nghiệm sản xuất và giá trị thương hiệu được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Hiện toàn tỉnh có trên 22 nghìn ha chè, sản lượng gần 270 nghìn tấn. Giá trị sản phẩm chè năm 2025 đạt khoảng 14.800 tỷ đồng; năm 2026 phấn đấu đạt 16.800 tỷ đồng. Đây là nền tảng quan trọng để tỉnh tiếp tục phát triển ngành chè theo hướng nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng.

Chất lượng vùng nguyên liệu cũng từng bước được nâng lên. Toàn tỉnh hiện có gần 7.000 ha chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, gần 200 ha chè hữu cơ và 147 mã số vùng trồng. Việc mở rộng các vùng sản xuất theo tiêu chuẩn, gắn với truy xuất nguồn gốc đã góp phần nâng cao chất lượng, giá trị và thương hiệu chè Thái Nguyên.

Một chuyển biến rõ nét là ngành chè đang từng bước chuyển từ phát triển chủ yếu dựa vào sản lượng sang chú trọng chất lượng và giá trị gia tăng. Bên cạnh sản phẩm chè xanh truyền thống, tỉnh khuyến khích đa dạng hóa sản phẩm, đẩy mạnh chế biến, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số và tăng cường liên kết từ sản xuất đến tiêu thụ.

Trên nền tảng đó, Thái Nguyên đặt mục tiêu đến năm 2030 duy trì diện tích chè khoảng 24.500 ha, sản lượng khoảng 300 nghìn tấn; phấn đấu giá trị ngành chè đạt khoảng 1 tỷ USD, tương đương 25 nghìn tỷ đồng, qua đó tiếp tục nâng tầm giá trị và thương hiệu chè Thái Nguyên.

Ông Nguyễn Tá, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Thái Nguyên

MC Ngọc Linh: Thưa bà Nguyễn Thị Hương Vân, nhìn lại chặng đường phát triển của Hợp tác xã (HTX) Hương Vân Trà, đâu là những kết quả mà bà cho rằng đáng chú ý nhất? Để có được những kết quả đó, HTX đã nỗ lực như thế nào trong việc nâng chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và tìm kiếm, mở rộng thị trường tiêu thụ, đặc biệt là hướng tới thị trường xuất khẩu?

Bà Nguyễn Thị Hương Vân: Điều Hương Vân Trà tự hào nhất là đã từng bước đưa cây chè từ một sản phẩm nông nghiệp trở thành sản phẩm có thương hiệu, chất lượng và giá trị văn hóa. Đến nay, HTX có 2 sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia. Đây là kết quả của quá trình nỗ lực của các thành viên và Ban lãnh đạo HTX trong việc từng bước nâng cao giá trị sản phẩm.

Để đạt được kết quả đó, HTX kiên trì nâng cao chất lượng từ vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, sản phẩm, bao bì đến xây dựng thương hiệu và mở rộng thị trường. Chúng tôi xác định, muốn đi xa, trước hết phải làm thật chắc từ gốc.

Bà Nguyễn Thị Hương Vân, Giám đốc Hợp tác xã Hương Vân Trà

MC Ngọc Linh: Từ câu chuyện của HTX Hương Vân Trà có thể thấy, để tìm được một thị trường xuất khẩu và duy trì quan hệ với đối tác, các HTX phải đầu tư khá bài bản. Nhìn rộng ra toàn tỉnh, ông Nguyễn Tá đánh giá như thế nào về năng lực xuất khẩu của các doanh nghiệp, hợp tác xã chè hiện nay? Đâu là những điểm mạnh và những hạn chế cần tiếp tục khắc phục để chè Thái Nguyên có thể khai thác tốt hơn các thị trường quốc tế?

Ông Nguyễn Tá: Nhìn chung, năng lực xuất khẩu của các doanh nghiệp, HTX chè trên địa bàn tỉnh đang có những chuyển biến tích cực. Một số đơn vị đã chủ động đầu tư vùng nguyên liệu, cơ sở chế biến, công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu và từng bước thiết lập quan hệ ổn định với đối tác nước ngoài.

Thế mạnh lớn nhất của chè Thái Nguyên là vùng nguyên liệu, chất lượng sản phẩm và thương hiệu đã được khẳng định. Đây là nền tảng để các doanh nghiệp, HTX tiếp cận và mở rộng thị trường quốc tế. Tuy nhiên, năng lực xuất khẩu giữa các đơn vị còn chưa đồng đều. Nhiều doanh nghiệp, HTX vẫn hạn chế về quy mô, vốn, nhân lực, kinh nghiệm thương mại quốc tế và khả năng duy trì sản lượng, chất lượng ổn định. Chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn riêng của từng thị trường cũng là những vấn đề cần tiếp tục đầu tư.

Để nâng cao năng lực xuất khẩu, trong thời gian tới, doanh nghiệp, HTX cần chủ động xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, nâng cao chất lượng, đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm và đáp ứng yêu cầu riêng của từng thị trường.

Về phía tỉnh, sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp, HTX chuẩn hóa vùng nguyên liệu, mở rộng mã số vùng trồng, nâng cao chất lượng và truy xuất nguồn gốc; đẩy mạnh chế biến sâu, xúc tiến thương mại. Tỉnh cũng sẽ tăng cường cung cấp thông tin thị trường và kết nối các doanh nghiệp, HTX với các đối tác, nhà nhập khẩu, tổ chức xúc tiến thương mại trong và ngoài nước.

Quan trọng hơn, doanh nghiệp, HTX cần chuyển từ tư duy “có sản phẩm để xuất khẩu” sang “sản xuất sản phẩm phù hợp với từng thị trường”. Khi sự hỗ trợ của tỉnh được kết hợp với sự chủ động đầu tư, đổi mới và nâng cao năng lực của doanh nghiệp, HTX, giá trị và sức cạnh tranh của chè Thái Nguyên trên thị trường quốc tế sẽ tiếp tục được nâng lên.

Thái Nguyên đang phát triển ngành chè theo hướng minh bạch và bền vững từ số hóa vùng nguyên liệu, hướng tới mục tiêu xuất khẩu bền vững

MC Ngọc Linh: Từ góc độ một HTX trực tiếp sản xuất và đưa sản phẩm chè ra thị trường, thưa bà Nguyễn Thị Hương Vân, những yêu cầu của thị trường quốc tế có khác biệt như thế nào so với thị trường trong nước? Và HTX Hương Vân Trà đang phải thay đổi những gì để có thể đi xa hơn trên con đường xuất khẩu?

Bà Nguyễn Thị Hương Vân: Theo tôi, thị trường quốc tế yêu cầu cao hơn về tính chuẩn hóa, ổn định, an toàn và truy xuất nguồn gốc. Vì vậy, HTX Hương Vân Trà đang chuyển từ tư duy “mình có gì bán nấy” sang “thị trường cần gì thì mình chuẩn hóa để đáp ứng”. HTX tập trung vào vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì và năng lực đáp ứng đơn hàng.

MC Ngọc Linh: Thưa ông Nguyễn Tá, một trong những nội dung quan trọng của Nghị quyết số 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển ngành chè giai đoạn 2025 - 2030 là phát triển ngành chè theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Tỉnh đang triển khai những giải pháp cụ thể nào để vừa giữ được vùng nguyên liệu, vừa nâng chất lượng chè, nhất là việc phát triển chè hữu cơ, VietGAP và xây dựng mã số vùng trồng, nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của việc xuất khẩu chè?

Ông Nguyễn Tá: Nghị quyết số 11 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh về phát triển ngành chè giai đoạn 2025 - 2030 đã xác định khá rõ định hướng để phát triển ngành chè theo hướng bền vững, hiện đại, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng và sức cạnh tranh. Sản xuất an toàn, hữu cơ gắn với chế biến sâu, chuyển đổi số và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Từ định hướng đó, tỉnh đang tập trung vào việc vừa bảo vệ, nâng cao chất lượng vùng chè, vừa tổ chức lại sản xuất theo hướng đáp ứng yêu cầu của từng thị trường. Chúng ta tiếp tục mở rộng diện tích sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ phù hợp với điều kiện thực tế; tăng cường kiểm soát vật tư đầu vào, quy trình sản xuất, dư lượng và truy xuất nguồn gốc. Đồng thời đẩy mạnh xây dựng mã số vùng trồng, bởi đây là một trong những nền tảng để quản lý vùng nguyên liệu và đáp ứng nhu cầu của thị trường xuất khẩu.

Điểm chúng tôi muốn nhấn mạnh là: Tiêu chuẩn phải gắn với thị trường, không phải tất cả vùng chè đều áp dụng một tiêu chuẩn giống nhau, mà cần căn cứ vào yêu cầu của từng thị trường, từng phân khúc sản phẩm để lựa chọn tiêu chuẩn và tổ chức vùng nguyên liệu phù hợp. Cùng với đó, tinh thần của Nghị quyết số 11 không chỉ là nâng cao chất lượng nguyên liệu mà còn phải nâng cao giá trị các khâu chế biến, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ. Vì vậy, tỉnh tiếp tục khuyến khích đầu tư chế biến sâu, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, hỗ trợ xúc tiến thương mại và kết nối với thị trường trong nước và quốc tế.

Mục tiêu cuối cùng là hình thành được vùng nguyên liệu có tiêu chuẩn, có mã số vùng trồng, có truy xuất nguồn gốc và gắn với thị trường, đầu ra cụ thể; qua đó chuyển lợi thế về diện tích và thương hiệu của Thái Nguyên thành giá trị thực tế.

Thái Nguyên đang hướng tới mục tiêu đưa ngành chè cán mốc 1 tỷ USD trong giai đoạn 2025 – 2030

MC Ngọc Linh: Vừa qua, HTX Hương Vân Trà đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Success Making Co., Ltd. của Hàn Quốc. Đây được xem là một hướng mở đáng chú ý để trà Thái Nguyên tiếp cận thị trường quốc tế. Bà Nguyễn Thị Hương Vân có thể chia sẻ cụ thể hơn về cơ hội mà sự hợp tác này mang lại cho HTX cũng như sản phẩm trà Thái Nguyên?

Bà Nguyễn Thị Hương Vân: Vừa qua, HTX đã ký kết Bản ghi nhớ với một số đối tác nước ngoài, trong đó có đối tác Hàn Quốc. Đây không chỉ là cơ hội đưa sản phẩm của HTX Hương Vân Trà đến Hàn Quốc, mà còn là cơ hội để trà Thái Nguyên tiếp cận sâu hơn với thị trường quốc tế. HTX có thêm cơ hội hiểu thị trường, hoàn thiện sản phẩm theo tiêu chuẩn quốc tế và mở rộng mạng lưới đối tác. Hương Vân Trà mong muốn từ một sự hợp tác cụ thể sẽ mở ra nhiều cơ hội hợp tác lâu dài cho trà Thái Nguyên.

HTX Hương Vân Trà đã ký Biên bản ghi nhớ hợp tác với Công ty Success Making Co., Ltd. (Hàn Quốc)

MC Ngọc Linh: Từ thực tế các doanh nghiệp, HTX mà ông theo dõi, khâu nào một đơn vị khó tự giải quyết và cần sự hỗ trợ chung nhất để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, thưa ông Nguyễn Tá?

Ông Nguyễn Tá: Theo tôi, khâu khó nhất để một doanh nghiệp, HTX tự giải quyết riêng lẻ là xây dựng và duy trì vùng nguyên liệu đáp ứng ôn định yêu câu của thị trường xuất khâu, từ tiêu chuẩn sản xuất, kiếm soát dư lượng, mã số vùng trồng đền truy xuất nguồn gốc. Đây là công việc đòi hỏi diện tích đủ lớn, sự liên kết với nhiều hộ sản xuất, quy trình thông nhất và phải duy trì liên tục chứ không chỉ để phục vụ một vài đơn hàng.

Bên cạnh đó, thông tin thị trường và kết nối với đối tác quốc tế cũng là khâu mà các đơn vị nhỏ thường gặp khó khăn. Mỗi thị trường có yêu cầu khác nhau về tiêu chuẩn, hồ sơ, bao bì, kiểm nghiệm, truy xuất và quy cách sản phâm. Nên từng HTX tự tìm hiểu, tự xây dựng hệ thống thì chi phí khá lớn.

Vì vậy, đây là những lĩnh vực rất cần sự hỗ trợ chung của tỉnh và các cơ quan chuyên môn. Tỉnh có thế hỗ trợ ở khâu thông tin, hướng dẫn tiêu chuẩn, xây dựng mã số vùng trồng, kiểm soát và truy xuất nguồn gốc, đào tạo nâng cao năng lực, xúc tiến thương mại và kết nối đối tác; đồng thời tạo điều kiện đề các doanh nghiệp, HTX liên kết hình thành vùng nguyên liệu và chuỗi sản xuất đáp ứng yêu cầu của từng thị trường.

Còn những khâu trực tiếp quyết định khả năng cạnh tranh của sản phẩm như đầu tư nhà máy, công nghệ chế biến, phát triển sản phẩm, xây dựng thương hiệu và duy trì quan hệ với khách hàng, doanh nghiệp và HTX vẫn phải là chủ thể chủ động. Theo hướng đó, sự hỗ trợ của tỉnh sẽ tập trung vào những khâu tạo nền tảng chung, giúp giảm chi phí và nâng khả năng tiếp cận thị trường cho các đơn vị.

Sản phẩm trà Thái Nguyên ngày càng được chú trọng chuẩn hóa bao bì, truy xuất nguồn gốc và quảng bá trên các nền tảng số

MC Ngọc Linh: Thưa bà Nguyễn Thị Hương Vân, thời gian tới, HTX sẽ tập trung vào những khâu nào để nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm và mở rộng thị trường xuất khẩu? Đâu là mục tiêu mà HTX đang hướng tới trong chặng đường tiếp theo?

Bà Nguyễn Thị Hương Vân: Thời gian tới, HTX Hương Vân Trà tập trung vào ba việc: Chuẩn hóa - nâng giá trị - mở rộng thị trường.

Chuẩn hóa từ vùng nguyên liệu đến sản xuất và truy xuất nguồn gốc; nâng giá trị bằng chất lượng, thương hiệu và văn hóa trà; đồng thời mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.

“Mục tiêu của Hương Vân Trà không chỉ là bán nhiều trà hơn, mà chúng tôi sẽ đưa trà Việt có giá trị cao hơn.”

Đó cũng là cách để người trồng chè được hưởng giá trị xứng đáng hơn từ chính cây chè của mình.

Lãnh đạo UBND tỉnh tiếp và làm việc với Đoàn công tác của Công ty cổ phần WellTea (Đài Loan) về nghiên cứu đầu tư xây dựng nhà máy chế biến chè tại Thái Nguyên nhằm phát triển các dòng sản phẩm chất lượng cao phục vụ thị trường trong nước và xuất khẩu

MC Ngọc Linh: Để chè Thái Nguyên thực sự trở thành một mặt hàng chiến lược trên thị trường quốc tế, trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung vào những giải pháp và khâu đột phá nào, thưa ông Nguyễn Tá?

Ông Nguyễn Tá: Theo tôi, để chè Thái Nguyên vươn sâu hơn vào thị trường quốc tế, điều quan trọng là phải chuyển từ tư duy “sản xuất được sản phẩm rồi tìm thị trường” sang “thị trường cần gì thì tổ chức sản xuất, chế biến và xây dựng sản phẩm phù hợp với thị trường đó”.

Trong thời gian tới, tỉnh sẽ tập trung vào một số khâu trọng tâm sau:

Thứ nhất, nâng chất lượng vùng nguyên liệu, mở rộng sản xuất theo các tiêu chuẩn phù hợp, tăng cường mã số vùng trồng, truy xuất nguồn gốc và kiểm soát an toàn thực phẩm, tạo nền tảng để đáp ứng yêu cầu của từng thị trường xuất khẩu.

Thứ hai, đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa sản phẩm. Không chỉ tập trung vào trà xanh truyền thống, cần phát triển các dòng trà cao cấp và các sản phẩm chế biến từ chè có giá trị gia tăng cao, qua đó, nâng giá trị trên mỗi đơn vị sản phẩm và mở rộng đối tượng khách hàng. Đây là một trong những định hướng quan trọng được Nghị quyết số 11 đặt ra.

Thứ ba, nâng tầm thương hiệu và phát triển thị trường. Cùng với duy trì, bảo vệ thương hiệu “Chè Thái Nguyên” tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ quảng bá, xúc tiến thương mại, mở rộng bảo hộ sở hữu trí tuệ, tăng cường kết nối với các đối tác quốc tế và đẩy mạnh thương mại điện tử, chuyển đổi số trong quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Và một khâu rất quan trọng là tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, HTX và người trồng chè, hình thành các vùng nguyên liệu ổn định gắn với cơ sở chế biến và thị trường đầu ra. Khi xây dựng được chuỗi liên kết đủ chặt, sản phẩm đủ đồng đều về chất lượng, có truy xuất và đáp ứng được yêu cầu của từng thị trường, thì khả năng duy trì quan hệ lâu dài với khách hàng quốc tế sẽ bền vững hơn. Đây chính là hướng đi để chè Thái Nguyên không chỉ tăng lượng xuất khẩu, quan trọng hơn là nâng giá trị, xây dựng vị thế và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị trà quốc tế.

Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thị Loan tiếp làm việc với Đoàn doanh nghiệp Việt Nam - Nhật Bản đến tìm hiểu định hướng phát triển ngành chè của tỉnh và khả năng hợp tác

MC Ngọc Linh: Nếu nhìn về phía trước, khi Thái Nguyên đặt mục tiêu đưa ngành chè cán mốc 1 tỷ USD, bà Nguyễn Thị Hương Vân kỳ vọng điều gì ở sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người trồng chè? Và bà muốn gửi thông điệp gì về chè Thái Nguyên tới các đối tác quốc tế đang tìm kiếm một sản phẩm trà Việt Nam có chất lượng và bản sắc?

Bà Nguyễn Thị Hương Vân: Để ngành chè phát triển bền vững, tôi cho rằng chính quyền, doanh nghiệp và người trồng chè cần cùng một mục tiêu, cùng một tiêu chuẩn và cùng chia sẻ giá trị.

Tôi mong chính quyền tiếp tục tạo môi trường thuận lợi; doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, thị trường và thương hiệu; người trồng chè chú trọng chất lượng từ vùng nguyên liệu.

Với các đối tác quốc tế, Hương Vân Trà muốn gửi một thông điệp: Thái Nguyên có vùng chè đặc sắc, sản phẩm chất lượng và một nền văn hóa trà giàu bản sắc; “Trà Việt không chỉ để uống - trà còn là câu chuyện về đất, về người và về văn hóa Việt Nam.”. Hương Vân Trà mong muốn đưa câu chuyện ấy ra thế giới bằng chất lượng thật, nguồn gốc thật và bản sắc Việt thật.

MC Ngọc Linh: Thưa quý vị, từ một sản phẩm nông nghiệp truyền thống, cây chè Thái Nguyên đang đứng trước yêu cầu phải chuyển mình mạnh mẽ hơn, từ sản xuất sang chuỗi giá trị, từ thị trường trong nước ra thị trường quốc tế. Con đường để hiện thực hóa mục tiêu 1 tỷ USD chắc chắn còn nhiều thách thức, nhưng với lợi thế về vùng nguyên liệu, chất lượng sản phẩm, thương hiệu đã được bảo hộ ở nhiều thị trường cùng sự đồng hành của các cấp, ngành với những bước đi mới trong liên kết quốc tế, chè Thái Nguyên đang có thêm những cơ hội để vươn xa.

Xin trân trọng cảm ơn ông Nguyễn Tá và bà Nguyễn Thị Hương Vân đã tham gia chương trình. Cảm ơn quý vị khán giả đã quan tâm theo dõi.

Kính chào và hẹn gặp lại!