Không chỉ là sự thay đổi về tổ chức bộ máy, mô hình chính quyền địa phương hai cấp còn là phép thử đối với tư duy lãnh đạo, quản lý - yếu tố then chốt quyết định chất lượng vận hành của chính quyền trong giai đoạn mới. Thực tiễn triển khai cho thấy, khi tư duy được đổi mới, bộ máy tinh gọn không chỉ vận hành trơn tru mà còn thực sự “chạm” đến nhu cầu của người dân.
Tỉnh Thái Nguyên đẩy mạnh công tác cải cách hành chính trong xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, tạo điều kiện thuận lợi phát triển kinh tế - xã hội
Tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực vận hành
Sau sắp xếp, toàn tỉnh còn 92 đơn vị hành chính cấp xã, giảm 208 đơn vị, tương ứng 69,33%; số lượng sở, ban, ngành cũng được tinh giản một nửa, từ 28 xuống còn 14. Các cơ quan chuyên môn được sắp xếp lại chức năng, nhiệm vụ phù hợp; các quy chế làm việc, phân công nhiệm vụ được ban hành kịp thời, rõ người, rõ việc, bảo đảm bộ máy mới có thể vận hành ngay từ những ngày đầu.
Ghi nhận từ thực tế cho thấy, dù giai đoạn đầu còn những khó khăn nhất định, song người dân vẫn đồng hành, chia sẻ với chính quyền trong quá trình chuyển đổi. Ông Nguyễn Văn Thông, Tổ dân phố Trung Hòa, xã Đại Phúc bày tỏ: “Giai đoạn đầu sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, tôi đến nộp và đổi các thủ tục về đất đai vẫn được tiếp nhận hồ sơ và hướng dẫn tận tình, dù thời gian có chờ lâu hơn nhưng tôi nghĩ đó cũng là việc bình thường bởi trong quá trình sắp xếp nhân sự ban đầu và rồi mọi việc cũng dần ổn định”.
Trước những khó khăn do thiếu nhân lực ở các lĩnh vực chuyên môn, cơ sở vật chất chưa đồng bộ, tỉnh đã kịp thời triển khai nhiều giải pháp. Gần 200 cán bộ được điều động tăng cường cho cơ sở; 52 lớp bồi dưỡng với gần 10.000 lượt học viên được tổ chức nhằm nâng cao năng lực đội ngũ. Cách làm “cầm tay chỉ việc” được triển khai tại những địa bàn khó khăn; công tác kiểm tra, khảo sát thực tế được tăng cường để kịp thời tháo gỡ vướng mắc.
Người dân thực hiện thủ tục hành chính tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Đại Phúc
Một điểm nhấn nổi bật sau sắp xếp là sự thay đổi trong cung ứng dịch vụ công. Mô hình Trung tâm phục vụ hành chính công cấp xã được triển khai đồng bộ, thực hiện cơ chế “một cửa, một cửa liên thông”, đảm nhận cả những thủ tục trước đây thuộc thẩm quyền cấp huyện. Người dân giờ đây chỉ cần đến cấp xã để giải quyết các thủ tục về hộ tịch, đất đai, chứng thực hay thực hiện dịch vụ công trực tuyến.
Tại Trung tâm phục vụ hành chính công xã Đại Phúc, từ khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, hơn 7.000 hồ sơ thủ tục hành chính đã được tiếp nhận và giải quyết; trong đó gần 90% hồ sơ tiếp nhận trực tuyến, tỷ lệ số hóa đạt 98,2%. Đáng chú ý, 100% hồ sơ được giải quyết đúng và trước hạn, không có hồ sơ quá hạn. Dù địa bàn rộng, dân cư phân tán, song nhờ cách bố trí khoa học và tinh thần trách nhiệm cao của đội ngũ cán bộ, phần lớn thủ tục được giải quyết ngay trong ngày.
Đồng chí Nguyễn Nam Tiến, Bí thư Đảng ủy xã Đại Phúc cho biết, cải cách hành chính không chỉ là đầu tư hạ tầng hay rút gọn quy trình, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy phục vụ, thái độ tận tâm của đội ngũ công chức. Khi cách nghĩ, cách làm thay đổi, người dân là người cảm nhận rõ nhất.
Chuyển từ “quản lý” sang “phục vụ”
Thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, cán bộ xã, phường trở thành tuyến đầu tiếp xúc với người dân, được trao quyền chủ động hơn trong giải quyết thủ tục hành chính, quản lý trật tự, triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội ở cơ sở. Quy trình được rút gọn, trách nhiệm được xác định rõ ràng, tạo nên sự chuyển biến từ “quản lý” sang “phục vụ”.
Ở góc độ doanh nghiệp, môi trường đầu tư cũng ghi nhận những tín hiệu tích cực. Ông Hoàng Văn Nam, đại diện Công ty CP Bất động sản Hải Long Land cho biết: Khi tìm hiểu đầu tư tại Thái Nguyên, doanh nghiệp đã được chính quyền các cấp tạo điều kiện thuận lợi trong hướng dẫn thủ tục pháp lý, giúp quá trình triển khai dự án diễn ra nhanh chóng, hiệu quả nên chúng tôi đã quyết định lựa chọn tập trung đầu tư vào tỉnh Thái Nguyên, đặc biệt là Dự án khu đô thị Việt Hàn.
Tại cơ sở, nhiều địa phương đã nhanh chóng thích ứng với mô hình mới. Ở xã Vạn Phú, sau thời gian vận hành, bộ máy cơ bản ổn định, hiệu quả; các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch đề ra.
“Cầm tay chỉ việc” không chỉ là cách làm mà đã trở thành trách nhiệm với người dân tại các xã phía Bắc của tỉnhỞ các xã vùng cao như Cao Minh, Bằng Thành, Bằng Phúc, Nghiên Loan, Chợ Rã, Phúc Lộc…, dù điều kiện còn nhiều khó khăn, song mô hình chính quyền hai cấp cũng từng bước phát huy hiệu quả. Không chỉ làm việc đúng giờ, nhiều cán bộ còn chủ động làm thêm ngoài giờ để bảo đảm không có hồ sơ quá hạn. Với người dân vùng sâu, vùng xa, việc “cầm tay chỉ việc” không chỉ là cách làm, mà đã trở thành trách nhiệm.
Sự chuyển biến trong thái độ phục vụ được người dân cảm nhận rõ nét. Ông Nông Sầm Thành, thôn Khuổi Trà, xã Cao Minh chia sẻ: “Sau khi thực hiện chính quyền 2 cấp, tôi đến giải quyết các thủ tục hành chính về đăng ký quản lý phương tiện đã được cán bộ hướng dẫn tận tình, thủ tục nhanh chóng…”.
Những chuyển biến đó đã góp phần quan trọng vào kết quả phát triển kinh tế - xã hội chung của tỉnh. Năm 2025, mặc dù chịu tác động của thiên tai và biến động kinh tế thế giới, tỉnh vẫn duy trì mức tăng trưởng khá; thu ngân sách nhà nước đạt trên 29.000 tỷ đồng.
Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của chính quyền không còn đo bằng số cuộc họp, mà bằng mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp. Khi chính quyền gần dân hơn, trách nhiệm rõ hơn, công việc được giải quyết nhanh hơn thì niềm tin của Nhân dân cũng được củng cố vững chắc hơn.
Với sự quyết tâm của chính quyền và sự đồng thuận của Nhân dân, mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Thái Nguyên đang từng bước khẳng định tính đúng đắn, mở ra động lực mới cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.